Akreditif Kapsamında Fatura (Commercial Invoice) Hazırlarken Kontrol Listesi

Fatura (Commercial Invoice), akreditif kapsamında talep edilebilecek en temel belgelerden biridir. Kural olarak lehtar tarafından amir adına düzenlenen bu belge; malın tanımını, fiyatını, miktarını, kıymetini ve akreditifte belirtilen diğer bilgileri içerir.

Akreditif işlemlerinde fatura sadece ticari bir belge değildir; uygun ibrazın kritik unsurlarından biridir. Bu nedenle fatura hazırlanırken UCP 600 ve ISBP 821’in ilgili hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Fatura, UCP 600’ün 18. maddesinde, ISBP 821’in ise C1–C15 paragraflarında ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Bunun yanında:

• UCP 600 Madde 30 → tolerans hükümlerini,
• UCP 600 Madde 38 → devredilebilir akreditiflerde fatura kurallarını

düzenler.

Dolayısıyla bir fatura hazırlanırken yalnızca akreditif metni değil, ilgili UCP ve ISBP hükümleri bütün halinde dikkate alınmalıdır.

Uygun ibraz, yalnızca akreditif metninde yazılı şartların sağlanmasıyla değil; UCP 600 hükümleri ve ISBP 821’de açıklanan standart bankacılık uygulamalarıyla birlikte değerlendirilir.

• Akreditif şartlarını,
• UCP 600 hükümlerini,
• ISBP 821’deki uluslararası bankacılık uygulamalarını

Akreditif UCP 600’e tabi ise, UCP 600 hükümleri akreditif şartlarıyla açıkça değiştirilmedikçe veya uygulama dışı bırakılmadıkça uygulanır. ISBP 821 ise UCP 600’e tabi akreditiflerde belge inceleme uygulamalarının nasıl yorumlanacağına ilişkin standart bankacılık uygulamalarını açıklar. Bu nedenle fatura hazırlanırken akreditif şartları, UCP 600 ve ISBP 821 birlikte değerlendirilmelidir.

Bu şu anlama gelir:

• Amir banka, akreditif şartlarında UCP 600'ün bazı hükümlerini açıkça değiştirebilir veya uygulama dışı bırakabilir.
• Akreditif şartlarında açıkça yasaklanan bir koşul, UCP 600'ün izin verdiği bir durum olsa bile uygulanamaz.
• UCP 600 veya ISBP 821 çerçevesinde rezerv riski doğurabilecek bir unsur, akreditif metninde açıkça izin verilen özel bir şart kapsamında yer alıyorsa, belge bu özel şart çerçevesinde değerlendirilir.

Bu nedenle belge hazırlarken akreditif metni baştan sona bütünsel olarak değerlendirilmelidir.

Örnek 1:

UCP 600 - 18 (a) (iv) maddesine göre; akreditif kapsamında ibraz edilen faturanın imzalanması gerekmez. Ancak akreditif şartlarında faturanın imzalanması açıkça talep edilmişse, bu akreditif bakımından fatura imzalı olarak ibraz edilmelidir.

Örnek 2:

ISBP 821 C13(b) kapsamında, akreditifte talep edilmeyen malların, numunelerin veya reklam malzemelerinin bedelsiz olduğu belirtilse bile faturada gösterilmesi kural olarak rezerv riski doğurabilir. Ancak akreditif metni bu tür bedelsiz reklam malzemelerinin faturada gösterilmesine açıkça izin veriyorsa, belge bu özel akreditif şartı çerçevesinde değerlendirilir.

UCP 600 kuralları ve ISBP 821 kapsamında fatura hazırlanırken, rezerv riskini azaltmak için yukarıda anlatılan hususlar da dikkate alınarak aşağıdaki soruların sorulması tavsiye edilir.

• Lehtar tarafından mı düzenlendi?
• Amir adına mı düzenlendi?
• Amirin unvanı ve adresi akreditif şartlarında yazılı olan unvan ve adres ile aynı mı? (adresin bire bir aynı olma zorunluluğu yoktur, ancak ilgili adreslerin akreditifte belirtilen ülkede olması gerekir.)
• Lehtarın adres ve unvanı akreditifte yer alan unvan ve adres ile aynı mı? (adresin bire bir aynı olma zorunluluğu yoktur, ancak ilgili adreslerin akreditifte belirtilen ülkede olması gerekir.)
• Fatura akreditifte istenen sayıda orijinal ve istenen sayıda kopya olarak düzenlendi mi?
• Fatura akreditif döviz cinsi ile aynı düzenlendi mi?
• Mal tanımı, miktar ve varsa teknik özellikler akreditif şartlarıyla uyumlu mu?
• Miktar, birim fiyat ve toplam tutar akreditif şartları ile uyumlu mu?
• Akreditifte “about”, “approximately” veya belirli bir tolerans ifadesi var mı?
• Miktar, birim fiyat ve toplam fatura tutarı UCP 600 madde 30 kapsamındaki toleranslarla uyumlu mu?
• Fatura tutarı, akreditif tutarını veya mevcut kullanılabilir bakiyeyi aşıyor mu?
• Miktar toleransı uygulanacaksa, akreditifte miktar paket adedi veya bireysel kalem sayısı olarak mı belirtilmiş?
• Teslim şekli akreditifte istenen ile aynı mı?
• Brüt ağırlık, net ağırlık, paket sayısı vb. bilgiler diğer belgeler üzerinde yazılı olan bilgiler ile uyumlu mu?
• Akreditifte fatura üzerinde yazılı olması istenen özel bir beyan var ise fatura üzerinde belirtilmiş mi?
• Akreditif şartlarında isteniyorsa; faturaya gerekli konsolosluk veya ticaret odası onayları alındı mı?
• Fatura üzerinde düzeltme varsa ve fatura ticaret odası veya konsolosluk onaylıysa, düzeltmeler ilgili kurumlar tarafından da imzalanmış mı?
• Navlun ve sigorta ayrı ayrı gösterilmiş ise diğer belgeler ile uyumlu mu?
• Fatura üzerinde matematiksel hesaplamalar doğru mu? (birim fiyat x miktar, kalem fiyatların toplamı vb.)
• Akreditif, faturada belirli bir bilginin yer almasını veya yer almamasını şart koşuyor mu ve bu şart yerine getirildi mi?
• Fatura “proforma”, “provisional” veya benzeri geçici/nitelik değiştirici bir başlık taşıyor mu?
• Akreditif şartlarında isteniyorsa, fatura imzalı mı? (akreditif şartlarında istenmiyorsa veya ayrıca herhangi bir beyanda bulunulmamış ise gerekli değildir.)