Akreditifte Rezervli Belgeler ve Ret Bildirimi: UCP 600 Madde 16

UCP 600 alt madde 16(a) uyarınca:

• Görevli banka görevini yerine getiriyorsa,
• Varsa teyit bankası veya
• Amir banka

ibrazın uygun olmadığını belirlediğinde ödeme veya iştira yapmayı reddedebilir.

Bu hüküm bankaya bir ret zorunluluğu getirmez; uygun olmayan ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddetme hakkı tanır. Banka rezervli ibrazı reddedebileceği gibi, koşullara bağlı olarak rezervlere rağmen belgelerin kabul edilmesini de değerlendirebilir.

Amir banka rezervli bir ibrazla karşılaştığında temel olarak iki yoldan birini izleyebilir:

• Belgeleri reddederek ibraz edene ret bildirimi göndermek,
• Kendi takdirine bağlı olarak akreditif amirinden rezervlerin kabul edilmesini istemek.

Ancak akreditif amirinden rezerv kabulü istenmesi, UCP 600 Madde 16 kapsamında ret bildirimi için öngörülen süreleri (vesaik teslim alındığının ertesi gün başlayan 5 iş günlük inceleme süresi) değiştirmez.

UCP 600 alt madde 16(b) uyarınca amir banka, uygun olmayan bir ibraz tespit ettiğinde kendi takdirine bağlı olarak akreditif amirine başvurup rezervlerin kabul edilmesini isteyebilir.

Bu uygulama waiver of discrepancies, diğer bir ifadeyle rezerv kabulü olarak ifade edilir. Amir bankanın akreditif amirinden rezerv kabulü istemesi kendi takdirine bağlıdır; böyle bir talepte bulunma zorunluluğu yoktur.

Akreditif amirinin rezervleri kabul etmesi, amir bankanın rezervli belgeleri mutlaka kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Amir banka, akreditif amirinden rezerv kabulü istemiş olsa ve akreditif amiri de rezervleri kabul etmiş olsa dahi bu waiver'ı kabul edip etmeme kararını kendisi verir.

Dolayısıyla iki ayrı karar vardır:

• Akreditif amiri rezervleri kabul ediyor mu?
• Amir banka akreditif amirinin bu kabulünü kabul ederek belgeleri işleme alıyor mu?

Amir banka waiver'ı kabul ederse rezervlere rağmen belgeleri işleme alır ve ödeme veya rambursman yükümlülüğünü yerine getirir.

UCP 600 alt madde 16(b), akreditif amirinden rezerv kabulü istenmesinin UCP 600 alt madde 14(b)'deki inceleme süresini uzatmadığını açıkça belirtir.

Dolayısıyla amir banka, akreditif amirinden cevap beklediği gerekçesiyle ret bildirimini beş banka iş günlük sürenin dışına taşıyamaz.

Akreditif amirine waiver için belirli bir cevap süresi verilmesi de bu nedenle önemlidir. Amir bankanın, gerekiyorsa ret bildirimini ibraz gününü izleyen beşinci banka iş gününün sonuna kadar gönderebilmesi gerekir.

• Bankanın ödeme veya iştira yapmayı reddettiği,
• Ret kararının dayandığı bütün rezervler,
• Belgelerin nasıl tutulduğunu veya ne yapılacağını gösteren statü bilgisi.

UCP 600 alt madde 16(c), ret kararının single notice, yani tek bir bildirimle yapılmasını öngörür.

Banka önce bazı rezervleri bildirip daha sonra yeni rezervler eklememelidir. Ret bildirimi gönderilmeden önce belge incelemesinin tamamlanması ve ret kararına dayanak oluşturan bütün rezervlerin aynı bildirimde yer alması gerekir.

Örneğin ibrazda:

• Geç yükleme,
• Eksik sigorta teminatı,
• Packing list ile fatura arasında miktar uyuşmazlığı

bulunuyorsa üç rezervin de aynı ret bildiriminde belirtilmesi gerekir.

Bu nedenle belge incelemesinin tamamlanmasından önce aceleyle ret bildirimi gönderilmesi önemli bir operasyonel risk yaratır.

UCP 600 alt madde 16(c)(iii), ret bildiriminin belgelerin ne durumda olduğunu da belirtmesini zorunlu kılar.

Bildirimde aşağıdaki dört statüden biri yer almalıdır:

• Banka belgeleri ibraz eden tarafın sonraki talimatlarını beklemek üzere elinde tutmaktadır.
• Amir banka, akreditif amirinden rezerv kabulü alıp bunu kabul edene kadar veya bundan önce ibraz edenden farklı bir talimat alana kadar belgeleri elinde tutmaktadır.
• Banka belgeleri iade etmektedir.
• Banka belgeleri ibraz edenden daha önce aldığı talimat doğrultusunda işlemektedir.

Dolayısıyla yalnızca:

“Documents refused due to discrepancies.”

şeklinde bir bildirim UCP 600 alt madde 16(c)'nin bütün gerekliliklerini karşılamaz.

UCP 600 alt madde 16(c)(iii)(b)'deki:

''Belgelerin akreditif amirinden waiver alınana ve amir banka bunu kabul edene kadar tutulması''

seçeneği amir bankaya özgüdür.

Teyit bankası veya görevini yerine getiren görevli banka ret bildiriminde bu statüyü kullanamaz. Bu bankalar, belgelerin statüsü bakımından uygulanabilir diğer seçeneklerden birini kullanmalıdır.

UCP 600 alt madde 16(d) uyarınca ret bildirimi:

• Telekomünikasyon yoluyla veya
• Bu mümkün değilse başka hızlı bir iletişim yöntemiyle

ibraz gününü izleyen beşinci banka iş gününün sonuna kadar gönderilmelidir.

Bu süre UCP 600 alt madde 14(b)'deki azami belge inceleme süresiyle bağlantılıdır.

Beşinci banka iş gününün sonu, bildirimi gönderen bankanın bulunduğu ülkede gün sonu, diğer bir ifadeyle en geç saat 23:59 olarak değerlendirilir.

UCP 600 alt madde 16(d), telekomünikasyon yoluyla gönderimi öngörür ancak belirli bir SWIFT mesajını zorunlu kılmaz.

Ret bildirimi uygulamada:

• SWIFT,
• Teleks,
• Faks,
• E-posta

gibi yöntemlerle yapılabilir. Telefonla ilk bildirim verilmesi hâlinde bunun yazılı olarak teyit edilmesi iyi uygulama olarak değerlendirilir.

Belgelerin başka bir banka tarafından ibraz edilmiş olması hâlinde ret bildirimi çoğu zaman SWIFT MT734 mesajıyla gönderilir. Bununla birlikte ret bildiriminin mutlaka doğrulanmış bir mesajla gönderilmesi şart değildir.

• Belgeleri ibraz edenin talimatlarını beklemek üzere tuttuğunu veya
• Amir bankanın waiver süreci sonuçlanana kadar belgeleri tuttuğunu

Lehtarın veya ibraz eden tarafın talimatları çerçevesinde akreditif kapsamında ibraz edilen belgelerde düzeltme yapılması mümkün olabilir.

Görevli banka rezervli belgenin yalnızca düzeltilmesi gereken kısmını lehtara iade etmeyi tercih edebilir. Ancak düzeltilmiş belgelerin yeniden sunulması yeni bir ibraz olarak değerlendirilir.

Bu nedenle yeni ibrazda:

• Akreditif vadesinin sona ermesi,
• İbraz süresinin aşılması veya
• Yeni rezervlerin ortaya çıkması

mümkündür.

Düzeltme işlemi, ilk ibrazın tarihini otomatik olarak korumaz.

Görevli banka, lehtarın veya ibraz eden tarafın yetkilendirmesiyle amir bankaya rezervlere rağmen ödeme veya iştira yapılmasına izin verip vermediğini sorabilir.

Bu mesajın gönderilmesi için lehtarın yetkilendirmesinin bulunması gerekir. Amir bankadan gerekli yetki geldikten sonra belgeler rezervlere rağmen ödenebilir veya iştira edilebilir ve amir bankaya gönderilebilir.

Belgeleri gönderen bankanın römiz mektubunda da belgelerin belirtilen rezervlere rağmen amir bankanın verdiği yetki doğrultusunda işleme alındığını gösteren uygun bir açıklama bulunmalıdır.

Lehtar rezervli belgelerin amir bankaya gönderilmesini isteyebilir. Ancak bu durumda belgeler yine akreditif ve UCP 600 kapsamında bir ibraz olarak gönderilmelidir.

Belgeler:

• Tahsil koşullarıyla,
• Onay için,
• Emanet olarak

gönderilmiş gibi nitelendirilmemeli; römiz mektubu da işlemin URC 522 kapsamındaki bir vesaik mukabili tahsil işlemi olduğu izlenimini yaratmamalıdır.

Rezervli olması, ibrazın niteliğini akreditiften vesaik mukabili tahsile dönüştürmez.

UCP 600 Madde 16'nın en kritik sonuçlarından biri alt madde 16(f)'de yer alır.

Amir banka veya teyit bankası Madde 16 hükümlerine uygun davranmazsa, belgelerin uygun ibraz oluşturmadığını ileri sürme hakkını kaybeder.

Bu sonuç genellikle preclusion, yani rezerv ileri sürme hakkının kaybı olarak ifade edilir.

Örneğin banka:

• Ret bildirimini süresinde göndermezse,
• Ret bildiriminde gerekli rezervleri belirtmezse veya
• Madde 16'nın zorunlu ret prosedürünü yerine getirmezse

UCP 600 alt madde 16(f)'nin sonucu gündeme gelebilir.

Bu nedenle yalnızca rezervin doğru tespit edilmesi yeterli değildir. Rezervin doğru zamanda, doğru muhataba ve doğru içerikle bildirilmesi de gerekir.

UCP 600 alt madde 16(g) uyarınca:

• Amir banka ödeme yapmayı veya
• Teyit bankası ödeme ya da iştira yapmayı

reddetmiş ve Madde 16'ya uygun bir ret bildirimi göndermişse, daha önce yapılmış bir rambursmanı faiziyle birlikte geri talep etme hakkına sahip olur.

Bu hak, bankanın ret prosedürüne uygun hareket etmiş olmasına bağlıdır.

Amir bankanın belirli bir rezervli ibrazı kabul etmesi, akreditif şartlarını değiştirmez. Aynı rezervin daha sonraki bir ibrazda tekrar ortaya çıkması hâlinde banka önceki kabulü nedeniyle bu rezervi gelecekte otomatik olarak kabul etmek zorunda değildir.

Örneğin amir banka ilk yüklemede eksik bir sertifikaya rağmen belgeleri kabul etmişse bu durum:

• Sertifika şartını akreditiften kaldırmaz.
• Sonraki yüklemede aynı eksikliğin kabul edileceği anlamına gelmez.

Akreditif şartının kalıcı olarak değiştirilmesi gerekiyorsa uygun bir amendment yapılması gerekir.

Lehtar ile akreditif amirinin kendi aralarında:

“Bu rezerv bizim için sorun değil.”

şeklinde anlaşmış olması bankanın belge incelemesini değiştirmez.

İbraz edenin rezervlerin akreditif amiri tarafından kabul edildiğini belirtmesi de tek başına yeterli değildir. Amir banka rezerv kabulünü iletmedikçe veya rezervi ortadan kaldıran uygun bir amendment düzenlenmedikçe, belge incelemesi mevcut akreditif şartları üzerinden yapılır.

Bu yaklaşım akreditifin satış sözleşmesinden ve taraflar arasındaki ticari ilişkiden bağımsızlığıyla uyumludur.

UCP 600 Madde 16'nın temel mesajı şudur:

Rezerv tespit etmek tek başına yeterli değildir; ret prosedürünün de kurallara uygun yürütülmesi gerekir.

Banka rezervli bir ibrazı reddedecekse:

• Ret kararını açıkça bildirmeli,
• Bütün rezervleri tek bildirimde göstermeli,
• Belgelerin statüsünü belirtmeli,
• Bildirimi doğru ibraz edene göndermeli ve
• Bütün bunları ibrazı izleyen beşinci banka iş gününün sonuna kadar tamamlamalıdır.

Madde 16'ya uygun hareket edilmemesi, amir banka veya teyit bankasının belgelerin uygun olmadığını ileri sürme hakkını kaybetmesine kadar varabilen önemli sonuçlar doğurabilir.