Akreditiflerde Honour ve Negotiation Kavramları Nedir?

Akreditiflerde ödeme süreci, lehtar tarafından ibraz edilen belgelerin akreditif şartlarına uygunluğuna göre şekillenir. Eğer Lehtar tarafından uygun belgeler ibraz edilirse, UCP 600 kuralları uyarınca bankalar, akreditif kapsamında üstlendikleri role ve verdikleri taahhütlere uygun olarak hareket etmekle yükümlüdür.

Bir ibrazın uygun ibraz olduğunun belirlenmesi halinde veya rezervli ibrazlarda amir bankanın, varsa amirden aldığı rezerv kabulü doğrultusunda belgeleri kabul etmeye karar vermesi durumunda, ödeme, vadeli ödeme taahhüdü veya poliçe kabulü akreditifin kullanım şekline ve UCP 600 hükümlerine uygun olarak yerine getirilir.

Akreditif işlemlerinde ödeme süreçleri ile doğrudan ilgili olan "Honour" (İbrazın Karşılanması) ve "Negotiation" (İştira) kavramları, UCP 600'ün 2. maddesi ile 6(b) maddesi kapsamında tanımlanmıştır.

"Honour" (İbrazın Karşılanması) kavramı, akreditif kapsamında uygun bir ibraz gerçekleştirilmesi halinde ilgili bankanın:

• Ödeme yapması (Sight akreditiflerde),
• Vadeli ödeme taahhüdü altına girmesi (Deferred Payment),
• Poliçeyi kabul etmesi (Acceptance)

yükümlülüğünü ifade eder.

UCP 600’e göre Honour, akreditif türüne bağlı olarak farklı şekillerde uygulanır.

Akreditif, uygun belgelerin (vesaik) ibrazı karşılığında ödeme yapılacak şekilde yani At Sight/Görüldüğünde Ödemeli şekilde açılması halinde:

• Teyit Bankası, uygun ibraz karşısında ödemeyi gerçekleştirmekle yükümlüdür. Bu ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın yapılır.
• Amir Banka, uygun ibrazı karşılamak ve ödemeyi gerçekleştirmekle yükümlüdür ve bu ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın yapılır.

Akreditif vadeli ödeme yöntemiyle kullanımda ise, lehtar tarafından uygun vesaik ibrazı gerçekleştirildiğinde; akreditife taraf olan bankaların ödeme yükümlülükleri aşağıdaki gibidir.

• Teyit Bankası, vadeli bir ödeme taahhüdü üstlenerek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede ödeme taahhüdü ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Amir Banka, vadeli bir ödeme taahhüdü üstlenerek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede ödeme taahhüdü ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.

Akreditif poliçe kabulü yöntemiyle kullanımda ise, lehtar tarafından uygun vesaik ibrazı gerçekleştirildiğinde; akreditife taraf olan bankaların ödeme yükümlülükleri aşağıdaki gibidir

• Teyit Bankası, kendisine çekilen bir poliçeyi kabul ederek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Amir Banka, kendisine çekilen bir poliçeyi kabul ederek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.

"Negotiation", lehtarın uygun vesaik ibrazı gerçekleştirmesi durumunda, poliçelerin ve/veya belgelerin (vesaik) satın alınması anlamına gelir.

UCP 600'e göre, Negotiation şu şekilde tanımlanır:

• Teyit Bankası: Akreditifin by negotiation olarak kullanılabilir düzenlendiği ve teyit bankasının teyidinin bu kullanılabilirlik şekli kapsamında eklendiği durumlarda, teyit bankası uygun ibraz karşısında negotiation yapmakla yükümlüdür. Bu durumda teyit bankası, görevli bankaya rambursmanın yapılacağı banka iş gününde veya öncesinde lehtara fon sağlar ya da fon sağlamayı kabul eder.

• Görevli Banka: İştira yetkisini kullanmayı açıkça kabul etmiş ve bunu lehtara bildirmişse, kabul ettiği kapsamda negotiation işlemini gerçekleştirir. Bu işlem, görevli bankanın ramburse edileceği banka iş gününde veya öncesinde lehtara avans ödeme yapması ya da avans ödeme yapmayı kabul etmesi suretiyle gerçekleşir. Görevli Bankanın iştira işlemi, akreditife teyit eklemediği için, genellikle lehtara rücu hakkı ile gerçekleştirilir ve ödeme tarihinden amir bankadan geri ödeme alınmasının beklendiği tarihe kadar olan dönem için faiz tahsil edilebilir.

• Amir Banka: UCP 600 terminolojisinde negotiation amir bankanın değil, görevli bankanın işlemidir; amir bankanın uygun ibraz karşısındaki fonksiyonu honour’dır. Yani Amir Banka, kendi nezdinde kullanılabilir olacak şekilde İştira Edilebilir bir akreditif açmaz. Amir Banka lehtarın Uygun İbraz yapması durumunda Sight akreditiflerde ödemeyi gerçekleştirir, vade içeren akreditiflerde ise vadede ödeme taahhüdüne girer ve vade tarihinde ödemeyi gerçekleştirir.

Honour ve Negotiation, her ikisi de akreditif işlemlerinde ödeme ile ilgili kavramlar olsa da, farklı anlamlara sahiptir:

• Honour: Bankanın belgelerin ibrazı üzerine ödeme yapma, vadeli ödeme yükümlülüğüne girme veya poliçeyi kabul etme yükümlülüğünü ifade eder. Bu, bankanın doğrudan ödeme yapmasını veya ödeme taahhüdünde bulunmasını içerir.

• Negotiation: Negotiation (İştira), uygun bir ibraz altında poliçelerin ve/veya belgelerin, görevli bankanın ramburse edilmesi gereken banka iş gününde veya daha önce görevli banka tarafından lehtara avans ödeme yapılarak veya avans ödeme yapılacağı kabul edilerek satın alınması anlamına gelir.

Bu fark, akreditif işlemlerinde tarafların rollerini ve sorumluluklarını anlamak açısından önemlidir.