Akreditiflerde Honour ve Negotiation Kavramları Nedir?

Akreditiflerde ödeme süreci, lehtar tarafından ibraz edilen belgelerin akreditif şartlarına uygunluğuna göre şekillenir. Eğer Lehtar tarafından uygun belgeler ibraz edilirse, UCP 600 kuralları uyarınca bankalar, akreditif kapsamında üstlendikleri role ve verdikleri taahhütlere uygun olarak hareket etmekle yükümlüdür.

Belgelerin (vesaik) amire teslim edilmesi ve mallar üzerindeki kontrolün devri de, yine uygun ibrazın yapılmasına bağlıdır.

Basit bir ifadeyle; bir ibrazın incelenerek uygun bulunması veya rezervli ibrazlarda rezervlerin amir tarafından kabul edilmesi ve amir bankanın da bu kabulü uygun görmesi halinde, ödeme veya vadeli akreditiflerde vade taahhüdü, ibraz sahibine gecikmeksizin ve akreditifte belirtilen koşullara uygun şekilde yerine getirilmelidir.

Bu aşamada, görevli banka veya teyit bankasının, amir bankanın rezerv kabulüne ilişkin bildirimini kabul edip etmemesi, ödemenin lehtara hangi banka tarafından yapılacağını doğrudan belirler.

Akreditif işlemlerinde ödeme süreçleri ile doğrudan ilgili olan "Honour" (İbrazın Karşılanması) ve "Negotiation" (İştira) kavramları, UCP 600'ün 2. maddesi ile 6(b) maddesi kapsamında tanımlanmıştır.

"Honour" (İbrazın Karşılanması) kavramı, lehtarın akreditif şartlarına uygun bir ibraz gerçekleştirmesi halinde bankanın:

• Ödeme yapması (Sight akreditiflerde),
• Vadeli ödeme taahhüdü altına girmesi (Deferred Payment),
• Poliçeyi kabul etmesi (Acceptance)

yükümlülüğünü ifade eder.

UCP 600’e göre Honour, akreditif türüne bağlı olarak farklı şekillerde uygulanır.

Akreditif, uygun belgelerin (vesaik) ibrazı karşılığında ödeme yapılacak şekilde yani At Sight/Görüldüğünde Ödemeli şekilde açılması halinde:

• Teyit Bankası, uygun ibraz karşısında ödemeyi gerçekleştirmekle yükümlüdür. Bu ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın yapılır.
• Görevli Banka, uygun ibraz karşısında ödeme yapabilir ya da yapmayabilir. Ödeme yapması halinde, bu ödeme kural olarak rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir; ancak görevli banka ile lehtar arasında rücuya ilişkin özel bir anlaşma bulunması bu durumu değiştirebilir.
• Amir Banka, ödemeyi gerçekleştirerek ibrazı karşılamak zorundadır ve bu ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın yapılır.

Akreditif vadeli ödeme yöntemiyle kullanımda ise, lehtar tarafından uygun vesaik ibrazı gerçekleştirildiğinde; akreditife taraf olan bankaların ödeme yükümlülükleri aşağıdaki gibidir.

• Teyit Bankası, vadeli bir ödeme taahhüdü üstlenerek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede ödeme taahhüdü ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Görevli Banka, uygun ibraz karşısında vadeli bir ödeme taahhüdü üstlenebilir veya üstlenmeyebilir. Eğer üstlenirse yani kendisine akreditif şartlarında verilen görevi kabul etmiş ise, vadeli ödeme taahhüdü ve vade tarihinde yapılacak ödeme rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Amir Banka, vadeli bir ödeme taahhüdü üstlenerek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede ödeme taahhüdü ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.

Akreditif poliçe kabulü yöntemiyle kullanımda ise, lehtar tarafından uygun vesaik ibrazı gerçekleştirildiğinde; akreditife taraf olan bankaların ödeme yükümlülükleri aşağıdaki gibidir

• Teyit Bankası, kendisine çekilen bir poliçeyi kabul ederek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Görevli Banka, kendisine çekilecek bir poliçeyi kabul edebilir veya etmeyebilir. Eğer kabul ederse, poliçe ve vade tarihinde yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.
• Amir Banka, kendisine çekilen bir poliçeyi kabul ederek ve vade tarihinde ödeme yaparak ibrazı karşılamak zorundadır ve vadede yapılacak ödeme lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir.

"Negotiation", lehtarın uygun vesaik ibrazı gerçekleştirmesi durumunda, poliçelerin ve/veya belgelerin (vesaik) satın alınması anlamına gelir.

UCP 600'e göre, Negotiation şu şekilde tanımlanır:

• Teyit Bankası, By Negotiation açılan bir akreditifte Teyit ve İştira görevini kabul etmiş ise, lehtara, kendisine ödeme yapılması gereken bankacılık gününde veya öncesinde fon sağlamalı veya fon sağlamayı kabul etmelidir. İştira Teyit kapsamında  ve genellikle lehtara rücu hakkı olmaksızın gerçekleştirilir, ancak ödeme tarihinden amir bankadan ödemenin alınmasının beklendiği tarihe kadar olan dönem için faiz tahsil edilebilir.

• Görevli Banka, iştira görevini kabul etmiş ise; lehtara, kendisine ödeme yapılması gereken bankacılık gününde veya öncesinde fon sağlayabilir veya fon sağlamayı kabul edebilir. İştira, akreditife teyit eklemediği için, genellikle lehtara rücu hakkı ile gerçekleştirilir ve ödeme tarihinden amir bankadan geri ödeme alınmasının beklendiği tarihe kadar olan dönem için faiz tahsil edilebilir.

• Amir Banka iştira etmez yani vesaiki satın almaz. Yani Amir Banka, kendi nezdinde kullanılabilir olacak şekilde İştira Edilebilir bir akreditif açamaz. Amir Banka lehtarın Uygun İbraz yapması durumunda Sight akreditiflerde ödemeyi gerçekleştirir, vade içeren akreditiflerde ise vadede ödeme taahhüdüne girer ve vade tarihinde ödemeyi gerçekleştirir.

Honour ve Negotiation, her ikisi de akreditif işlemlerinde ödeme ile ilgili kavramlar olsa da, farklı anlamlara sahiptir:

• Honour: Bankanın belgelerin ibrazı üzerine ödeme yapma, vadeli ödeme yükümlülüğüne girme veya poliçeyi kabul etme yükümlülüğünü ifade eder. Bu, bankanın doğrudan ödeme yapmasını veya ödeme taahhüdünde bulunmasını içerir.
• Negotiation: Bankanın, poliçeleri ve/veya belgeleri satın alarak lehtara avans ödeme yapması veya ödeme taahhüdünde bulunmasıdır. Bu işlem, genellikle belgelerin iştira edilmesi yoluyla gerçekleştirilir.

Bu fark, akreditif işlemlerinde tarafların rollerini ve sorumluluklarını anlamak açısından önemlidir.