Teslim Şekilleri (INCOTERMS) Nedir ve Neyi Düzenler?

Küresel ekonomi, iş dünyasına ve dünya pazarlarına her zamankinden daha geniş fırsatlar sunuyor. Günümüzde mallar, daha fazla ülkede, daha büyük hacimlerde, daha çeşitli ürün yelpazesiyle ve çok daha hızlı bir şekilde alınıp satılıyor. Ancak bu büyüme ve hız, beraberinde karmaşıklığı da getiriyor. Ticaret hacminin artmasıyla birlikte, satış sözleşmelerinin doğru bir şekilde hazırlanmadığı durumlarda yanlış anlamalar, iletişim kopuklukları ve yüksek maliyetli hukuki uyuşmazlıklar kaçınılmaz hale geliyor.

Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından geliştirilen Incoterms kuralları, hem iç hem de dış ticarette taraflar arasındaki ilişkileri düzenlemek ve küresel ticaretin daha sorunsuz bir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Bu kurallar, ticaretin karmaşıklığını azaltarak taraflar arasında netlik sağlar ve ticari işlemleri kolaylaştırır.

INCOTERMS; International Commercial Terms (Uluslararası Ticaret Terimleri)’in baş harflerinden kısaltılmıştır.

INCOTERMS kuralları ilk versiyonunun yayınlanmasından bu yana, dünya çapında kabul görmüş ve bu sözleşmesel standartlar 1936'dan günümüze dek düzenli olarak güncellenmiştir. 

En son versiyonu INCOTERMS 2020’dir.

INCOTERMS 2020'de 11 adet teslim şekli vardır. Bu teslim şekillerinin bazıları sadece deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılabilecek şekilde düzenlenmişken bazıları tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.

Tüm Taşıma Türlerinde Kullanılabilecek Teslim Şekilleri

• EXW (Ex Works)
• FCA (Free Carrier)
• CPT (Carriage Paid To)
• CIP (Carriage and Insurance Paid To)
• DAP (Delivered At Place)
• DPU (Delivered at Place Unloaded)
• DDP (Delivered Duty Paid)

Sadece Deniz ve İç Su Yolu Taşımalarında Kullanılabilecek Teslim Şekilleri

• FAS (Free Alongside Ship)
• FOB (Free On Board)
• CFR (Cost and Freight)
• CIF (Cost, Insurance and Freight)

Temel amaç; uluslararası ticarette taşıma terimlerinin ülkeden ülkeye farklı şekillerde yorumlanmasından kaynaklanabilecek karışıklıkların ve anlaşmazlıkların önüne geçmek ve yeknesaklık sağlamaktır.

Dış ticarette satım sözleşmeleri; uygulamada farklı ülkelerde bulunan ve farklı hukuk sistemlerine tabi olan kişiler/kurumlar arasında gerçekleşir. Bu nedenle, satım sözleşmelerinde kullanılan terminolojiye ilişkin birbirinden farklı yorumların neden olabileceği karışıklıklar ve yanlış anlamalar önlenmeye çalışılarak, yeknesak bir kurallar bütünü oluşturulmuştur.

Bu kurallar sayesinde; alıcı ve satıcılar maliyetleri, riskleri ve yükümlülüklerini belirlerken ortak bir dil ile konuşurlar ve yanlış anlaşılmaların önüne geçilmiş olur.

INCOTERMS taraflar açısından;

• Yükümlülükler,
• Masraflar,
• Risk Transferi

kavramlarını tanımlar.

Incoterms kuralları, alıcı ve satıcı arasındaki görev dağılımını netleştirir. Örneğin:

• Malların taşınmasını veya sigortalanmasını kimin organize edeceği,
• Taşıma belgelerinin hazırlanması,
• İthalat ve ihracat izinlerinin alınması gibi sorumluluklar, kurallar çerçevesinde belirlenir.

Kurallar, malların satıcıdan alıcıya nerede ve ne zaman teslim edileceğini açıkça tanımlar. Bu, malların hasar riskinin hangi noktada satıcıdan alıcıya geçtiğini belirler. Örneğin, bir teslimat noktasında risk alıcıya geçtiğinde, malların zarar görmesi durumunda sorumluluk artık alıcıya ait olur.

Hangi tarafın hangi masrafları üstleneceği, Incoterms kuralları ile düzenlenir. Bu masraflar şunları içerebilir:

• Taşıma, paketleme, yükleme ve boşaltma masrafları,
• Kontrol ve güvenlikle ilgili masraflar.

Bu sayede, taraflar arasında maliyet paylaşımı konusunda herhangi bir belirsizlik yaşanmaz.

• Malların nereden, nasıl ve ne şekilde teslim alınacağı/teslim edileceği
• Hasar risklerinin transferi (satıcıdan alıcıya geçtiği noktalar)
• Taşıma sözleşmesini hangi tarafın yapacağı ve taşıma ücretini kimin ödeyeceği
• Sigortaya ilişkin esaslar
• Malların satıcıdan alıcıya fiziki olarak teslimine kadar geçen zamanda ortaya çıkan masrafların hangi tarafa ait olduğu
• Çıkış ve giriş gümrük işlemleri ve sair dış ticaret işlemlerinin hangi tarafça yapılacağı, vergi ve masrafların hangi tarafa ait olacağı

Yani INCOTERMS özetle taraflar açısından; Yükümlülükler, Masraflar ve Hasar kavramlarını tanımlar.

Kurallar sadece fiziki varlığı olan malların ticaretinde uygulanabilir, hizmet alımlarına uygulanamaz.

INCOTERMS mal alım satımı ile ilgili ticari bir ilişkide aşağıdaki konular ile ilgilenmez. Aşağıdaki başlıklar  INCOTERMS’in kapsamı dışındadır.

• Malın mülkiyetinin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceği
  
• Satış sözleşmesi olup olmadığı
• Malın tanımı ve özellikleri
• Mal bedelinin ödeme şekli, zamanı, yeri, yöntemi
• Sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi nedeniyle tarafların açacağı davalar
• Satıcının sözleşmede yer alan performans şartlarını yerine getirememesi
• Uluslararası yaptırımlar
• Gümrük vergilerindeki değişiklikler, tarifeler
• İthalat ve ihracat yasakları
• Mücbir sebepler
• Fikri mülkiyet hakları
• Aykırılık halinde uyuşmazlıkların çözüm yöntemi, yeri veya uyuşmazlığa uygulanacak hukuk