Incoterms Kuralları Nedir?
Küresel ticarette alıcı ve satıcı arasındaki yükümlülüklerin, masraf paylaşımının ve mallara ilişkin ziya veya hasar riskinin hangi noktada el değiştirdiğinin netleştirilmesi, operasyonel ve finansal öngörülebilirlik açısından kritik öneme sahiptir.
Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve açılımı "International Commercial Terms" (Uluslararası Ticaret Terimleri) olan Incoterms kuralları, hem iç hem de dış ticarette, mal satış sözleşmelerinde teslim sürecine ilişkin olarak alıcı ve satıcının belirli yükümlülüklerini, masraf paylaşımını ve hasar ve ziya riskinin geçiş noktasını standartlaştıran kurallardır. Böylece taraflar, farklı ülkelerdeki ticari teamüllerden veya terimlerin farklı yorumlanmasından kaynaklanabilecek uyuşmazlık riskini azaltır.
İlk kez 1936 yılında yayınlanan bu standartlar, değişen ticaret yolları, teknolojik gelişmeler ve lojistik ihtiyaçlar doğrultusunda düzenli olarak güncellenmiştir.
Güncel ICC versiyonu, 1 Ocak 2020’de yürürlüğe giren Incoterms 2020 kurallarıdır. Taraflar sözleşmelerinde açıkça belirtmek kaydıyla önceki versiyonlara da atıf yapabilir; ancak güncel uygulama bakımından Incoterms 2020 esas alınmalıdır.
Incoterms kuralları kendiliğinden uygulanmaz; tarafların satış sözleşmesinde ilgili Incoterms kuralına ve versiyonuna açıkça atıf yapması gerekir. Bu şekilde sözleşmeye dâhil edildiğinde, teslim sürecine ilişkin sözleşmesel bir standart işlevi görür.
Incoterms 2020'de Hangi Teslim Şekilleri Vardır?
Incoterms 2020, uygulamada teslim şekilleri olarak da anılan 11 farklı ticari kuraldan oluşur. Bu teslim şekillerinin bazıları sadece deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılabilecek şekilde düzenlenmişken bazıları tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
Tüm Taşıma Türlerinde Kullanılabilecek Teslim Şekilleri
- EXW (Ex Works)
- FCA (Free Carrier)
- CPT (Carriage Paid To)
- CIP (Carriage and Insurance Paid To)
- DAP (Delivered At Place)
- DPU (Delivered at Place Unloaded)
- DDP (Delivered Duty Paid)
Sadece Deniz ve İç Su Yolu Taşımalarında Kullanılabilecek Teslim Şekilleri
- FAS (Free Alongside Ship)
- FOB (Free On Board)
- CFR (Cost and Freight)
- CIF (Cost, Insurance and Freight)
Incoterms’in Amacı Nedir?
Farklı hukuk sistemlerine ve ticari teamüllere sahip ülkeler arasındaki ticarette, terimlerin subjektif yorumlanması en büyük risk unsurlarından biridir. Incoterms'in temel varlık sebebi, uluslararası ticarette taşıma terimlerinin ülkeden ülkeye farklı şekillerde yorumlanmasından kaynaklanabilecek karışıklıkların ve anlaşmazlıkların önüne geçmek ve yeknesaklık sağlamaktır.
ICC tarafından oluşturulan bu yeknesak kurallar bütünü, hem yurt içi hem de uluslararası ticarette alıcı ve satıcının yükümlülüklerini standartlaştırır. Tarafların maliyet ve risk paylaşımında "ortak bir teknik dil" konuşması, operasyonel verimliliği artırırken yanlış anlamaların finansal kayıplara dönüşmesini engeller. Bu standart yapı, küresel ticaretin hızına ve güvenliğine doğrudan katkı sağlar.
Söz konusu standartlaşma, kağıt üzerindeki bir anlaşmanın ötesine geçerek operasyonel süreçte risk ve maliyetin el değiştirdiği somut noktaları belirler.
Incoterms Kuralların Düzenlediği Temel Unsurlar: Yükümlülük, Masraf ve Risk
Incoterms taraflar açısından;
- Yükümlülükler,
- Masraflar,
- Risk Transferi
kavramlarını tanımlar.
Yükümlülükler
Incoterms kuralları, alıcı ve satıcı arasındaki görev dağılımını netleştirir. Örneğin:
- Malların taşınmasının kimin tarafından organize edileceği, hangi belgelerin sağlanacağı ve ilgili kurala göre varsa sigorta yükümlülüğünün hangi tarafa ait olacağı
- Taşıma ve teslimle bağlantılı belgelerin ilgili kurala göre hangi tarafça temin edileceği veya diğer tarafa sağlanacağı
- İlgili kurala göre ihracat ve/veya ithalat gümrük formalitelerinin hangi tarafça yerine getirileceği
Ziya veya Hasar Riski
Kurallar, malların satıcıdan alıcıya nerede ve ne zaman teslim edileceğini açıkça tanımlar. Bu, malların hasar riskinin hangi noktada satıcıdan alıcıya geçtiğini belirler. Örneğin, belirlenen teslim noktasında mallara ilişkin ziya veya hasar riski satıcıdan alıcıya geçer. Ancak bu risk geçişi, satıcının sözleşmeye aykırılığından veya taşıyıcı gibi üçüncü kişilerin sorumluluğundan doğabilecek hak ve talepleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Masraflar
Hangi tarafın hangi masrafları üstleneceği, Incoterms kuralları ile düzenlenir. Bu masraflar şunları içerebilir:
- Taşıma, paketleme, yükleme ve boşaltma masrafları,
- Kontrol ve güvenlikle ilgili masraflar.
Bu sayede taraflar, maliyet paylaşımına ilişkin temel çerçeveyi baştan görür ve olası yorum farklılıklarını azaltır.
Incoterms Hangi Konuları Kapsar?
- Malların nereden, nasıl ve ne şekilde teslim alınacağı/teslim edileceği
- Mallar üzerindeki ziya veya hasar riskinin satıcıdan alıcıya geçtiği nokta
- Taşıma sözleşmesini hangi tarafın yapacağı ve taşıma ücretini kimin ödeyeceği
- CIF ve CIP gibi belirli kurallarda taşıma sigortasının hangi tarafça temin edileceği
- Malların satıcıdan alıcıya fiziki olarak teslimine kadar geçen zamanda ortaya çıkan masrafların hangi tarafa ait olduğu
- İlgili kurala göre ihracat ve/veya ithalat gümrük formalitelerinin hangi tarafça yerine getirileceği ve bu işlemlerle bağlantılı masrafların hangi tarafa ait olacağı
Incoterms Hangi Konular ile İlgilenmez?
Incoterms kuralları, mal satış sözleşmesinin tamamını düzenlemez. Aşağıdaki konular, kural olarak Incoterms kurallarının kapsamı dışındadır.
- Malın mülkiyetinin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceği
- Satış sözleşmesinin kurulup kurulmadığı, geçerliliği veya genel sözleşme hükümleri
- Malın tanımı ve özellikleri
- Mal bedelinin ödeme şekli, zamanı, yeri, yöntemi
- Sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi nedeniyle tarafların açacağı davalar
- Satıcının sözleşmede yer alan performans şartlarını yerine getirememesi
- Uluslararası yaptırımlar
- Gümrük vergilerindeki değişiklikler, tarifeler
- İthalat ve ihracat yasakları
- Mücbir sebepler
- Fikri mülkiyet hakları
- Aykırılık halinde uyuşmazlıkların çözüm yöntemi, yeri veya uyuşmazlığa uygulanacak hukuk