D Grubu (DAP, DPU, DDP) Teslim Şekillerinde Teslim Yeri ve Risk Geçişi
Uluslararası ticarette doğru Incoterms kuralının seçilmesi, yalnızca operasyonel akışın sağlıklı ilerlemesi için değil, aynı zamanda maliyet kontrolü, risk yönetimi ve taraflar arasındaki hukuki güvenliğin korunması açısından da stratejik bir önem taşır.
Teslim şeklinin hatalı belirlenmesi; gecikmeler, beklenmeyen masraflar, sigorta uyuşmazlıkları ve ciddi ticari kayıplar gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle teslim yeri, risk geçişi ve sorumluluk paylaşımının doğru değerlendirilmesi, dış ticaret süreçlerinin en kritik yapı taşlarından biridir.
Incoterms 2020 Kurallarında Teslim (Delivery) Kavramı Nedir?
Uluslararası ticari terminolojide ve Incoterms® 2020 kuralları çerçevesinde "Teslim (Delivery)" ifadesi, malın mülkiyetinin devrinden bağımsız olarak, mallara ilişkin hasar ve ziya riskinin hukuki olarak satıcıdan alıcıya geçtiği kritik anı tanımlar. Başka bir deyişle, seçilen teslim şekline göre malın teslim edildiği andan itibaren oluşabilecek hasar ve kayıplarla ilgili risk ve sorumluluklar alıcıya geçer.
Teslim yerinin ve anının net bir şekilde tanımlanması:
- Olası hasarlarda hangi tarafın sorumluluk üstleneceğini,
- Sigorta kapsamının hangi aşamada devreye gireceğini,
- Ticari uyuşmazlıkların nasıl önleneceğini
belirleyen temel unsurdur.
DAP (Delivered At Place) Incoterms 2020 Kuralında Teslim Yeri
DAP (Delivered At Place - Belirlenen Yerde Teslim) teslim şeklinde, satıcı malları belirlenen varış yerinde veya kararlaştırılmışsa varış yerindeki ilgili noktada, taşıma aracında ve boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bıraktığında teslim gerçekleşir.
- Satıcı, malların belirlenen varış yerine getirilmesine kadar oluşabilecek tüm hasar ve kayıplardan sorumludur.
- Bu teslim şekli, seçilen taşıma türü ne olursa olsun, birden çok taşıma türünün söz konusu olması hali de dahil olmak üzere kullanılabilir.
Tarafların, varış yerini veya noktayı mümkün olduğunca açık bir şekilde belirlemeleri önerilir. Çünkü mallara ilişkin hasar ve kayıp riski, teslim anında alıcıya geçer. Bu kritik noktanın netleştirilmesi, olası anlaşmazlıkların önüne geçmek için önemlidir.
DPU (Delivered At Place Unloaded) Incoterms 2020 Kuralında Teslim Yeri
DPU (Delivered At Place Unloaded - Belirlenen Yerde Boşaltılmış Olarak Teslim) teslim şeklinde, satıcı malları, belirlenen varış yerinde veya eğer kararlaştırılmış ise belirlenen varış yerindeki ilgili noktada, taşıma aracından boşalttıktan sonra alıcının tasarrufuna bıraktığında teslim gerçekleşmiş olur.
- Satıcı, malların belirlenen varma yerine veya belirlenen varma yerinde kararlaştırılan noktaya getirilmesine ve boşaltılmasına ilişkin tüm hasarı üstlenir.
- DPU teslim şekli, satıcının malları varış yerinde boşaltmasını gerektiren tek Incoterms kuralıdır. Bu nedenle satıcı, belirlenen varış yerinde boşaltma işlemlerini gerçekleştirebilecek durumda olduğundan emin olmalıdır.
- DPU teslim şekli seçilen taşıma türü ne olursa olsun, birden çok taşıma türünün söz konusu olması hali de dahil olmak üzere kullanılabilir.
Tarafların, varış yerini veya noktayı mümkün olduğunca açık bir şekilde belirlemeleri önerilir. Çünkü mallara ilişkin hasar ve kayıp riski, teslim anında alıcıya geçer. Bu kritik noktanın netleştirilmesi, olası anlaşmazlıkların önüne geçmek için önemlidir.
DPU, Incoterms® 2020 ile birlikte önceki versiyonda yer alan DAT (Delivered At Terminal) kuralının yerini almış; teslimatın sadece bir terminalde değil, belirlenen herhangi bir noktada (depo, şantiye, fabrika vb.) boşaltılmış olarak yapılmasına olanak tanıyarak uygulama alanını genişletmiştir.
DDP (Delivered Duty Paid) Incoterms 2020 Kuralında Teslim Yeri
DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim) teslim şeklinde, satıcı malları, belirlenen varış yerinde veya eğer kararlaştırılmış ise belirlenen varış yerindeki ilgili noktada, ithalat için gümrüklenmiş halde ve taşıma aracında boşaltmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bıraktığında teslim gerçekleşmiş olur.
- Satıcı, malların belirlenen varma yerine veya belirlenen varma yerinde kararlaştırılan noktaya getirilmesine ilişkin tüm hasarı üstlenir.
- DDP teslim şekli seçilen taşıma türü ne olursa olsun, birden çok taşıma türünün söz konusu olması hali de dahil olmak üzere kullanılabilir.
- DDP teslim şekli, 11 INCOTERMS kuralı arasında satıcıya en fazla sorumluluk yükleyen teslim şeklidir. Hem teslimin varış yerinde gerçekleşmesini hem de ithalat gümrük işlemleri, gümrük vergileri ve diğer masraflar ve ilgili vergilerin satıcı tarafından ödenmesini gerektirir.
Tarafların, varış yerini veya noktayı mümkün olduğunca açık bir şekilde belirlemeleri önerilir. Çünkü mallara ilişkin hasar ve kayıp riski, teslim anında alıcıya geçer. Bu kritik noktanın netleştirilmesi, olası anlaşmazlıkların önüne geçmek için önemlidir.
D Grubu Teslim Şekillerinde Kritik Unsur – Teslim Yerinin Doğru Belirlenmesi
| Kural | Teslim Noktası | Boşaltma Sorumluluğu | İthalat Gümrükleme | Risk Geçişi |
| DAP | Belirlenen Varış Yeri | Alıcıya Ait | Alıcıya Ait | Araç üstünde teslimde |
| DPU | Belirlenen Varış Yeri | Satıcıya Ait | Alıcıya Ait | Boşaltma tamamlandığında |
| DDP | Belirlenen Varış Yeri | Alıcıya Ait | Satıcıya Ait | Araç üstünde teslimde |