Yapay Zekânın Çevresel Etkileri ve Sürdürülebilirlik Hedeflerine Katkısı
Yapay zekâ (YZ), genel amaçlı bir teknoloji olarak, küresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak, YZ’nin çevre üzerindeki olumsuz etkileri konusunda da endişeler bulunmaktadır.
Yapay Zekânın Sürdürülebilirlik Hedeflerine Katkısı
YZ, çevresel sürdürülebilirlik açısından birçok fayda sunmaktadır. Bu faydalar, enerji verimliliğinden biyolojik çeşitliliğin korunmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.
Enerji Verimliliği ve Karbon Ayak İzinin Azaltılması
YZ, akıllı elektrik şebekeleri, karmaşık tedarik zincirleri ve ulaşım operasyonlarının verimliliğini artırarak enerji kaynaklı karbon ayak izini azaltabilir. Özellikle sentetik biyoloji ve nanoteknoloji gibi yeni teknolojilerle birleştirildiğinde, YZ devrim niteliğinde yeniliklerin önünü açabilir (Stanford University, 2023).
Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi ve Azaltılması
YZ, ekosistemlerden kaynaklanan emisyonları izleyerek ve tahmin ederek sera gazı emilimini ve karbon depolamayı iyileştirebilir (OECD, 2022). Ayrıca, yasa dışı yaban hayatı ticaretinin tespiti, gıda değer zinciri optimizasyonu ve kaynak izleme gibi araçlarla biyolojik çeşitliliği koruma ve sürdürülebilir ticareti kolaylaştırma potansiyeline sahiptir (World Economic Forum, 2018).
Yenilenebilir Enerji Sistemlerinin Desteklenmesi
YZ, yenilenebilir enerji sistemlerinin verimliliğini ve güvenilirliğini artırabilir. Arz ve talep dinamiklerini daha iyi anlayarak yenilenebilir enerjinin finansal değerini maksimize edebilir ve bu enerjinin şebekeye entegrasyonunu kolaylaştırabilir (IEA, 2023).
İklim Değişikliğine Uyum ve Dayanıklılık
YZ, hava durumu tahminlerini geliştirme ve tropikal siklonlar, atmosferik nehirler ve aşırı sıcaklıklar gibi şiddetli olayların tahminini iyileştirme yetenekleriyle iklim değişikliğine uyum ve dayanıklılık konularında önemli bir rol oynayabilir (Lam et al., 2023).
Yapay Zekânın Çevresel Olumsuz Etkileri
YZ’nin çevre üzerindeki olumsuz etkileri, hem doğrudan hem de dolaylı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu etkiler, kaynak tüketimi, sera gazı emisyonları ve enerji talebi gibi unsurları içermektedir.
Kaynak Tüketimi ve Sera Gazı Emisyonları
YZ sistemlerinin geliştirilmesi ve eğitimi, büyük miktarda enerji ve kaynak tüketimine yol açmaktadır. Örneğin:
ChatGPT-2’nin eğitimi sırasında yaklaşık 300 metrik ton CO2 emisyonu üretildiği tahmin edilmektedir. Bu miktar, New York ile Pekin arasında 125 gidiş-dönüş uçuşa eşdeğerdir.
Model boyutları büyüdükçe, eğitim süreçlerinin çevresel maliyetleri de artmaktadır.
Su Tüketimi
YZ sistemleri, operasyonel döngüleri sırasında önemli miktarda su tüketmektedir. Bu tüketim, doğrudan soğutma kuleleri için veya dolaylı olarak elektrik üretimi için kullanılan su yoluyla gerçekleşmektedir. Tahminlere göre, 2027 yılına kadar YZ sistemlerinin toplam su tüketimi 0,38–0,60 milyar metreküpü aşabilir; bu miktar yaklaşık 200.000 olimpik yüzme havuzuna eşdeğerdir.
Elektrik Tüketimi
YZ, veri merkezleri ve kripto para birimleriyle birlikte, küresel elektrik talebinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. 2022 yılında YZ’nin toplam küresel elektrik talebinin yaklaşık %2’sini tükettiği ve bu oranın 2026 yılına kadar iki katına çıkabileceği öngörülmektedir.
Çevresel Etkilerin Yönetimi
YZ’nin çevresel etkilerini yönetmek, bu teknolojinin sürdürülebilir bir şekilde geliştirilmesi için kritik bir öneme sahiptir. Çeşitli hükümet ve hükümetler arası girişimler, YZ’nin çevreye olan olumsuz etkilerini azaltmayı hedeflemektedir.
Enerji Verimliliği ve Karbon Ayak İzinin Azaltılması
- Daha verimli algoritmaların geliştirilmesi: YZ modellerinin enerji tüketimini azaltmak için optimize edilmesi.
- Yenilenebilir enerji kullanımı: Veri merkezlerinin yenilenebilir enerji kaynaklarıyla çalıştırılması.
Su Tüketiminin Azaltılması
- Soğutma teknolojilerinin iyileştirilmesi: Veri merkezlerinde su tüketimini azaltacak yenilikçi çözümler geliştirilmesi.
- Su yönetimi politikaları: YZ sistemlerinin su tüketimini izlemek ve optimize etmek için düzenlemeler yapılması.
Küresel İş Birliği ve Düzenlemeler
- Uluslararası standartların oluşturulması: YZ’nin çevresel etkilerini yönetmek için küresel düzenlemelerin geliştirilmesi.
- Hükümetler arası iş birliği: YZ’nin çevresel etkilerini azaltmak için ülkeler arasında koordinasyon sağlanması.