Uluslararası Ticarette Gümrük Vergisi ve Incoterms® 2020 Kuralları

Küresel ticarette gümrük vergileri ve tarife uygulamaları giderek daha değişken hale geliyor. Ülkelerin ticaret politikalarında yaptığı ani değişiklikler, yeni tarife kararları, tercihli ticaret rejimlerinin sona ermesi veya ticaret müzakerelerinin yön değiştirmesi; ithalatçı ve ihracatçıların maliyetlerini doğrudan etkileyebiliyor.

Bu ortamda Incoterms® 2020 kuralları, uluslararası satış sözleşmelerinde tarafların sorumluluklarını netleştiren ve ticari risklerin daha öngörülebilir yönetilmesine katkı sağlayan önemli bir araç olarak öne çıkıyor. Uluslararası Ticaret Odası — ICC tarafından geliştirilen Incoterms® kuralları, alıcı ve satıcı arasında taşıma, teslim, masraf ve risk paylaşımına ilişkin ortak bir ticari dil sunuyor.

Incoterms® 2020 kuralları gümrük vergisi oranlarını, ithalat mevzuatını veya gümrük prosedürlerini değiştirmez. Ancak gümrük vergisi, ithalat işlemleri ve ilgili masrafların hangi tarafın sorumluluğunda olduğunu belirleyerek tarafların sözleşme aşamasında daha doğru fiyatlama ve risk yönetimi yapmasına yardımcı olur.

Gümrük vergilerindeki ani değişiklikler, şirketlerin maliyet yapısını ve kârlılığını doğrudan etkileyebilir. Özellikle uzun vadeli tedarik sözleşmelerinde, sipariş tarihi ile teslim tarihi arasında tarife oranlarının değişmesi taraflar arasında maliyet uyuşmazlıklarına yol açabilir.

Doğru Incoterms® 2020 kuralının seçilmesi şirketlere şu konularda katkı sağlar:

• gümrük vergisi ve ithalat masraflarının hangi tarafa ait olduğunu netleştirmek,
• ihracat ve ithalat işlemlerinde fiyatlamayı daha doğru yapmak,
• ani tarife değişikliklerine karşı sözleşmesel riskleri azaltmak,
• lojistik, hukuk, finans ve uyum ekipleri arasında ortak bir operasyonel çerçeve oluşturmak,
• taraflar arasında yanlış anlama ve uyuşmazlık riskini sınırlamak.

ICC’nin konuya ilişkin rehberi de Incoterms® 2020 kurallarının, özellikle değişken tarife ortamlarında maliyet ve sorumlulukların net şekilde tahsis edilmesine yardımcı olduğunu vurgulamaktadır.

Incoterms® 2020 kurallarında temel ayrım şudur:

• DDP hariç tüm kurallarda ithalat gümrükleme ve ithalat vergisi sorumluluğu alıcıya aittir.
• DDP ise satıcının ithalat ülkesindeki gümrük vergilerini ve ithalat işlemlerini üstlendiği tek kuraldır.

DDP — Delivered Duty Paid, satıcının varış ülkesindeki ithalat gümrükleme işlemlerinden, gümrük vergilerinden, harçlardan ve ithalata ilişkin diğer resmi yükümlülüklerden sorumlu olduğu tek Incoterms® 2020 kuralıdır.

Bu nedenle DDP, alıcı açısından kolaylık sağlayan bir teslim şekli gibi görünse de satıcı için önemli riskler barındırır. Satıcı, ithalat ülkesindeki mevzuatı bilmek, gerekli kayıt ve izinleri yönetmek, vergi ve harçları ödemek ve olası tarife değişikliklerinden doğacak maliyet artışlarını üstlenmek zorunda kalabilir.

Özellikle gümrük vergilerinin sık değiştiği pazarlarda DDP kullanımı, satıcının beklenmedik maliyetlerle karşılaşmasına neden olabilir. Bu nedenle satıcılar, ithalat ülkesindeki gümrük süreçlerini doğrudan yönetemiyorsa veya tarife riskini üstlenmek istemiyorsa, DDP yerine DAP — Delivered at Place gibi alternatif kuralları değerlendirebilir. DAP’ta satıcı malları belirlenen varış yerine kadar getirir; ancak ithalat gümrükleme ve ithalat vergileri alıcıya ait olur.

Incoterms® 2020 kuralı seçilirken yalnızca teslim şekli değil, tarife riski de dikkate alınmalıdır. Şirketlerin sözleşme aşamasında aşağıdaki hususları açıkça düzenlemesi önemlidir:

• kullanılacak Incoterms® 2020 kuralı,
• teslim yeri veya limanı,
• gümrük vergisi ve ithalat masraflarının hangi tarafa ait olduğu,
• tarife oranlarının sözleşme süresi içinde değişmesi halinde fiyatın nasıl güncelleneceği,
• ithalat lisansı, izin, belge ve yerel mevzuat sorumlulukları,
• ödeme şekli ve ticaret finansmanı yapısı,
• sigorta yükümlülükleri,
• gecikme, ek maliyet ve mücbir sebep hükümleri.

Bu noktada özellikle uzun vadeli tedarik ilişkilerinde, Incoterms® kuralının tek başına yeterli olmayacağı unutulmamalıdır. Tarife değişiklikleri, fiyat uyarlama hükümleri ve ek maliyet paylaşımı gibi konular satış sözleşmesinde ayrıca düzenlenmelidir.

Gümrük vergisi dalgalanmalarının arttığı dönemlerde Incoterms® 2020 kuralları, dış ticaret şirketleri için yalnızca lojistik bir detay değil, doğrudan finansal risk yönetimi aracıdır.

Doğru kural seçimi sayesinde şirketler:

• ithalat ve ihracat maliyetlerini daha doğru hesaplayabilir,
• tarife değişikliklerinden kaynaklanan beklenmedik maliyetleri sınırlayabilir,
• nakit akışını daha öngörülebilir hale getirebilir,
• alıcı ve satıcı arasındaki sorumlulukları netleştirebilir,
• ticaret finansmanı, akreditif ve ödeme koşullarını teslim şekliyle uyumlu planlayabilir.

Örneğin, bir satıcı DDP ile satış yaptığında ithalat ülkesindeki vergi riskini üstlenir. Aynı işlem DAP ile yapılandırıldığında ise ithalat vergileri ve ithalat gümrükleme sorumluluğu alıcıya geçer. Bu fark, özellikle yüksek gümrük vergisi uygulanan veya tarife değişikliklerinin sık yaşandığı pazarlarda ticari kârlılığı doğrudan etkileyebilir.

Incoterms® 2020 kuralları, gümrük vergisi oranlarını belirlemez; ancak bu vergilerin ve ithalat işlemlerinin hangi tarafın sorumluluğunda olduğunu netleştirerek uluslararası ticarette önemli bir risk yönetimi işlevi görür.

Tarife belirsizliğinin arttığı bir dönemde şirketlerin Incoterms® kuralı seçimini yalnızca lojistik operasyon açısından değil, fiyatlama, sözleşme yönetimi, nakit akışı ve ticaret finansmanı perspektifiyle de değerlendirmesi gerekir.

Özellikle DDP ve DAP arasındaki farkın doğru anlaşılması, satıcıların gümrük vergisi riskini yönetmesi açısından kritik öneme sahiptir. DDP, satıcıya en geniş sorumluluğu yükleyen kuraldır; DAP ise ithalat gümrükleme ve vergi sorumluluğunu alıcıda bırakır.

Bu nedenle uluslararası satış sözleşmelerinde Incoterms® 2020 kuralının açık, doğru ve ticari risklerle uyumlu biçimde belirlenmesi, dış ticaret işlemlerinin daha güvenli ve öngörülebilir şekilde yürütülmesine katkı sağlar.

Kaynak: International Chamber of Commerce — ICC, Using the Incoterms® 2020 Rules to Manage Tariff Risk in International Trade.