2025’te Küresel Ticaret Büyümesi: Rakamlar Ne Diyor?
UNCTAD'ın (BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı) 8 Aralık 2025'te yayımladığı Global Trade Update raporuna göre, küresel ticaret 2025 yılını tarihi bir rekorla kapatmaya hazırlanıyor. Jeopolitik gerilimlere, politika belirsizliklerine ve artan maliyetlere karşın ticaret hacmi güçlü kalmayı başardı; ancak yılın ikinci yarısında belirgin bir yavaşlama dikkat çekiyor.
Küresel ticaret büyümesi 2025'in üçüncü çeyreğinde (Q3) bir miktar hız kesse de çeyreklik bazda yaklaşık yüzde 2,5 seviyesinde pozitif kaldı. Bu artışa hem mal hem de hizmet ticareti katkıda bulundu: mal ticareti ikinci çeyreğe (Q2) kıyasla yaklaşık yüzde 2 artarken, hizmetler yüzde 4 genişledi.
UNCTAD'ın anlık öngörüsüne (nowcast) göre, olumlu eğilim yılın son çeyreğinde de sürecek: Mal ticaretinde yüzde 0,5, hizmet ticaretinde ise yüzde 2 büyüme bekleniyor.
Bu projeksiyonların gerçekleşmesi hâlinde 2025 yılında küresel ticaret hacmi 35 trilyon doların üzerine çıkarak 2024'e kıyasla yaklaşık 2,2 trilyon dolar (%7) artış kaydetmiş olacak:
| Bileşen | Katkı | Büyüme (2024'e kıyasla) |
Mal ticareti | ~1,5 trilyon $ | ~%6 |
| Hizmet ticareti | ~750 milyar $ | ~%9 |
| Toplam | ~2,2 trilyon $ | ~%7 |
Fiyat Dinamikleri: Hacim Odaklı Büyümeye Geçiş
Enflasyonist eğilimlerin yaşandığı iki dönemin ardından, ticarete konu malların fiyatlarının 2025'in dördüncü çeyreğinde gerilemesi bekleniyor. Bu durum önemli bir ayrıma işaret ediyor:
- Q2 ve Q3'teki ticaret değeri artışı kısmen yüksek fiyatlardan kaynaklanıyordu.
- Q4'teki artış ise daha çok ticaret hacimlerindeki yükselişle desteklenecek.
Fiyat artışının etkisi azalırken hacmin büyümeyi sürüklemesi, enflasyonun gerilemesine karşın talebin istikrarlı kaldığına işaret ediyor — küresel ticaret için yapısal olarak sağlıklı bir sinyal.
Büyümenin Motorları: Bölgesel ve Sektörel Dinamikler
Ticaret büyümesi 2025'in üçüncü çeyreğinde de pozitif kaldı; bu performansın arkasında gelişmekte olan ekonomiler, güçlü Güney-Güney ticareti ve Afrika ile Doğu Asya'daki sağlam performans yer alıyor.
Bölgesel öne çıkanlar:
- Doğu Asya: Son dört çeyrekte (T4Q) yüzde 9 ihracat büyümesi ve yüzde 10 bölge içi ticaret artışıyla en güçlü performansı sergiledi.
- Afrika: Ortalamanın üzerinde performans gösterdi; özellikle ithalat ve bölge içi ticaret akışlarında belirgin artışlar kaydedildi.
- Güney-Güney ticareti: Son dört çeyrekte yüzde 8 büyüyerek çeşitlenme ve dayanıklılığı güçlendirdi.
Sektörel öne çıkanlar:
- İmalat sektörü büyümenin ana motoru olmaya devam etti; elektronik sektörü öncü rolünü sürdürdü.
- Hibrit ve elektrikli araçlara yönelik güçlü talep, otomotiv sektörünü destekledi.
- Enerji sektörü ise fosil yakıt fiyatlarındaki düşüşle geride kaldı.
2025'te Güçlü Ticaret, 2026 İçin Artan Baskılar
2025 yılında uluslararası ticaretin reel olarak küresel ekonomiden daha hızlı büyümesi, sınır ötesi ticaretteki ivmenin yeniden canlandığını yansıtıyor.
Ticaret Görünümünü Şekillendirecek Faktörler
Olumlu Dinamikler
- Güney-Güney Ticaretinin Genişlemesi: Gelişmekte olan ekonomiler arasındaki ticaretin büyümeye devam etmesi, çeşitlenmeyi ve dayanıklılığı güçlendirirken bölge içi ve bölgeler arası ticaret ağlarının gelişmesine zemin hazırlıyor.
- Gelişmekte Olan Ekonomilerdeki Talep Artışı: Gelişmekte olan ülkelerde güçlenen tüketici talebi, mal ve hizmet ithalatını destekleyerek küresel ticaret akışlarının sürdürülebilirliğine katkı sağlıyor.
- Dijital, Yapay Zekâ ve Çevre Odaklı Sektörler: Teknoloji, dijital hizmetler ve çevresel sanayilerdeki hızlı büyüme, yüksek katma değerli ve bilgi yoğun ticaret kalemlerinde belirgin artışlar sağlayabilir.
- Faiz Oranlarındaki Gevşeme: Merkez bankalarının 2026'da faiz oranlarını kademeli olarak düşürmesi bekleniyor; bu durum ekonomik büyümeyi ve dolayısıyla küresel ticareti destekleyecek önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Risk Faktörleri
- Jeopolitik Gerilimler ve Çatışmalar: Süregelen istikrarsızlık ve çatışmalar, ikili ve bölgesel ticaret akışlarını bozmaya devam ediyor; enerji ve gıda güvenliğine ilişkin kaygıları artırıyor.
- Artan Ticaret Maliyetleri: Gümrük vergileri, karmaşıklaşan düzenlemeler, küresel değer zincirlerinin yeniden yapılandırılması ve lojistik darboğazlar, uluslararası ticaretin maliyetini ve öngörülemezliğini yükseltiyor.
- ABD Ticaret Politikasındaki Belirsizlik: ABD ile kilit ticaret ortakları arasındaki müzakerelerin sürmesi, iş dünyasının güvenini ve yatırım kararlarını olumsuz etkileyebilecek politika değişikliklerine kapı açıyor. UNCTAD'a göre gümrük tarifeleri kadar, hatta onlardan daha fazla, politika belirsizliğinin kendisi ticaret akışlarını bozucu bir etki yaratıyor.
- Aşırı Kapasite ve Korumacılık Riski: Sanayi politikalarındaki yoğunlaşmanın zayıflayan küresel taleple birleşmesi arz fazlasına yol açabilir ve özellikle stratejik sektörlerde korumacı ticaret önlemlerini tetikleyebilir.
- Gelişmekte Olan Ülkelerde Borç Baskısı: Yüksek kamu ve özel sektör borç düzeyleri, mali destek kapasitesini kısıtlıyor, yatırımları azaltıyor ve ithalat talebini zayıflatarak ticaret büyümesini sınırlıyor.
Sonuç
Tüm faktörler birlikte değerlendirildiğinde, 2025 küresel ticaret için rekor kıran bir yıl olarak tarihe geçmeye hazırlanıyor. Ancak önümüzdeki dönemde ticaret büyümesinin yavaşlaması, performansın ülkeler ve sektörler arasında dalgalı ve dengesiz seyretmesi bekleniyor. Gelişmekte olan ekonomilerin öncü rolü, Güney-Güney ticaretinin genişlemesi ve dijital dönüşümün ivmesi olumlu ayrışan dinamikler olarak dikkat çekerken; jeopolitik parçalanma, artan maliyetler ve borç baskıları 2026'nın en kritik risk alanlarını oluşturuyor.
Kaynak: UNCTAD — Global Trade Update (December 2025)