Navlun Oranlarındaki Artış: Küresel Tedarik Zincirlerine Etkileri
Uluslararası deniz taşımacılığında yaşanan bölgesel aksaklıklar, yalnızca belirli güzergâhları değil, küresel ticaretin genel işleyişini de doğrudan etkilemektedir. Kasım 2023 itibarıyla Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı’nda artan güvenlik riskleri ile Panama Kanalı’nda geçişleri sınırlayan yapısal kısıtlar, küresel lojistik ağlarında önemli kırılmalara yol açmıştır. Bu gelişmeler, tedarik zincirlerinin sürekliliğini tehdit ederken, alternatif rotalara yönelimi hızlandırmıştır.
Navlun Oranlarındaki Artış ve Tedarik Zincirlerine Yansımalar
Süveyş ve Panama kanallarındaki aksaklıklar; Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz hattındaki belirsizliklerle birleşerek, küresel deniz taşımacılığında maliyet baskısını artırmıştır. Özellikle konteyner taşımacılığı başta olmak üzere farklı pazar segmentlerinde navlun oranlarında belirgin yükselişler gözlemlenmektedir.
Bu eğilimin sürmesi halinde, uluslararası deniz yollarındaki kesintilerin tedarik zincirlerinde daha derin kırılmalar yaratması ve maliyet artışlarının kalıcı hale gelmesi beklenmektedir.
Navlun Oranlarına Segment Bazlı Etkiler
Konteyner Taşımacılığı
Krizden en fazla etkilenen segment, tüketim ve imalat ürünlerinin taşındığı konteyner pazarı olmuştur. Özellikle Asya–Avrupa hattında dikkat çekici artışlar yaşanmıştır:
- Kasım 2023’ten itibaren konteyner navlunları keskin şekilde yükselmiştir.
- Aralık ayının son haftasında, ortalama spot navlunlarda haftalık 500 dolar artış görülmüş; bu artış son yılların en yüksek haftalık sıçraması olarak kaydedilmiştir.
- Şanghay–Avrupa hattında navlunlar %256 oranında artarak üç katın üzerine çıkmıştır.
- Şanghay–Kuzey Avrupa rotasında SCFI verilerine göre, 9 Şubat 2024 itibarıyla navlunlar TEU başına 2.648 dolara ulaşmış; bu, Kasım başına kıyasla yaklaşık 3,5 katlık bir artış anlamına gelmektedir.
Dökme Yük Taşımacılığı
- Tanker navlunları Ocak 2024’ün ikinci yarısında hızlı bir yükseliş göstermiştir.
- LNG ve LPG taşımacılığında ise artış daha sınırlı düzeyde kalmıştır.
ABD Batı Kıyısı Etkisi
Süveyş Kanalı’nı doğrudan kullanmayan rotalar dahi küresel dalgalanmalardan etkilenmiştir:
- Kasım 2023’ten bu yana ABD Batı Kıyısı’na yönelik navlunlar %130 oranında artmıştır.
- Bu artışta, Batı Kıyısı’nın ABD iç kesimlerine demiryolu ile taşımacılık sağlayan alternatif bir “kara köprüsü” işlevi görmesi etkili olmuştur.
Diğer Rotalar
- Şanghay çıkışlı diğer hatlarda navlun artışları daha sınırlı kalırken, Süveyş bağlantılı rotalarda maliyet baskısı daha belirgin şekilde hissedilmiştir.