02.12.2023
Mal Mukabili Ödeme: İhracatçı ve İthalatçı Açısından Değerlendirme
Mal Mukabili ödeme yönteminde ithalatçı, malları gümrükten çektikten veya malın mülkiyetini devraldıktan sonra ihracatçıya ödeme yapar. Bu yöntemde ödeme, malların teslimatı sonrasında ve taraflar arasında belirlenen vadede gerçekleştirilir.
Bu yapı itibarıyla yöntem, ithalatçı açısından ödeme zamanlaması bakımından esneklik sağlarken, ihracatçı açısından tahsilatın sevkiyat sonrasına kalması nedeniyle daha yüksek ticari risk içerir.
Mal Mukabili ödeme şeklinde ihracatçı, mal bedelini tahsil etmeden vesaik asıllarını ithalatçıya gönderir veya teslim edilmesini sağlar. Vesaik asılları, bankalar aracılığı olmaksızın taraflar arasında kararlaştırılan yöntemlerle (kurye, doğrudan teslim, taşıyıcı vb.) iletilebilir.
İthalatçı, malların mülkiyetini ve tasarruf hakkını elde ettikten sonra, satış sözleşmesinde belirlenen vadede ödeme yükümlülüğünü yerine getirir.
Kullanım Alanları
Mal Mukabili ödeme yöntemi uygulamada çoğunlukla:
- Tarafların birbirini tanıdığı ve düzenli ticari ilişkilerin bulunduğu durumlarda,
- Uzun süreli iş birliklerinde,
- Rekabet koşulları veya pazar dinamikleri nedeniyle ihracatçının daha esnek ödeme koşulları sunmak istediği işlemlerde
tercih edilmektedir.
Bu yöntem, bazı pazarlarda ticari teamül veya pazarlık koşulları doğrultusunda ithalatçı tarafından talep edilebilir.
Bankaların Rolü
Mal Mukabili ödeme işlemlerinde bankalar sürece doğrudan taraf değildir.
Bankalar yalnızca ödeme aşamasında transfer hizmeti sunar; sevkiyat, belge teslimi veya tahsilat bakımından herhangi bir garanti veya sorumluluk üstlenmez.
Taraflar Açısından Operasyonel Etkiler
İhracatçı açısından
- Esnek ödeme koşulları sunarak ticari ilişki kurulmasını ve sürdürülmesini kolaylaştırabilir.
- Yeni pazarlara girişte rekabet avantajı sağlayabilecek bir ticari alternatif oluşturabilir.
İthalatçı açısından
- Malları teslim aldıktan sonra ödeme yapma imkânı sunar.
- Nakit akışının planlanmasına katkı sağlar.
Mal üzerinde fiili tasarruf sağlandıktan sonra ödeme gerçekleştirilir.
Riskler
İhracatçı açısından
- Tahsilat, sevkiyat sonrasına bırakıldığından ödeme riski devam eder.
- İthalatçının ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya geciktirmesi durumunda tahsilat süreci uzayabilir.
- Bankalar tarafından sağlanan bir ödeme güvencesi bulunmamaktadır.
İthalatçı açısından
- Sözleşmede belirlenen vadede ödeme yükümlülüğü doğar.
- Yerel mevzuat, sözleşme şartları ve ticari yükümlülükler çerçevesinde hukuki sorumluluk söz konusu olabilir.