Mal Mukabili Ödeme (Open Acount)

Mal Mukabili Ödeme (Open Acount)

02.12.2023

Mal Mukabili Ödeme: İhracatçı ve İthalatçı Açısından Değerlendirme

Mal mukabili ödeme yönteminde ithalatçı, mallar sevk edildikten, teslim alındıktan veya sevkiyat/teslimata ilişkin belgeler kendisine ulaştıktan sonra, satış sözleşmesinde belirlenen vadede ihracatçıya ödeme yapar. Bu yöntemde ödeme, malların teslimatı sonrasında ve taraflar arasında belirlenen vadede gerçekleştirilir.

Bu yapı itibarıyla yöntem, ithalatçı açısından ödeme zamanlaması bakımından esneklik sağlarken, ihracatçı açısından tahsilatın sevkiyat sonrasına kalması nedeniyle daha yüksek ticari risk içerir.

Mal Mukabili ödeme şeklinde ihracatçı, mal bedelini tahsil etmeden  sevkiyat ve teslimata ilişkin belgeleri ithalatçıya gönderir veya teslim edilmesini sağlar. Belgeler, bankalar aracılığı olmaksızın taraflar arasında kararlaştırılan yöntemlerle (kurye, doğrudan teslim, taşıyıcı vb.) iletilebilir.

Mal mukabili ödeme, akreditif veya vesaik mukabili tahsil işlemlerinden farklı olarak bankanın ödeme taahhüdü, belge uygunluğu incelemesi veya ödeme karşılığı belge teslimi gibi bir fonksiyon üstlendiği bir yöntem değildir. Bankalar bu yöntemde kural olarak yalnızca ödeme transferine aracılık eder; sevkiyatın gerçekleşmesi, belgelerin içeriği, malların kalitesi, miktarı, teslimi veya ihracatçının edimini yerine getirmesi konusunda herhangi bir garanti vermez.

Mal Mukabili Ödeme, akreditif işlemlerini düzenleyen UCP 600 veya vesaik mukabili işlemleri düzenleyen URC 522 gibi ICC kurallarına tabi değildir; süreç esas olarak taraflar arasındaki satış sözleşmesine dayanır.

Kullanım Alanları

Mal Mukabili ödeme yöntemi uygulamada çoğunlukla:

  • Tarafların birbirini tanıdığı ve düzenli ticari ilişkilerin bulunduğu durumlarda,
  • Uzun süreli iş birliklerinde,
  • Rekabet koşulları veya pazar dinamikleri nedeniyle ihracatçının daha esnek ödeme koşulları sunmak istediği işlemlerde

tercih edilmektedir.

Bu yöntem, bazı pazarlarda ticari teamül veya pazarlık koşulları doğrultusunda ithalatçı tarafından talep edilebilir.


Bankaların Rolü

Mal mukabili ödeme işlemlerinde bankalar, kural olarak ticari sözleşmenin tarafı değildir; akreditif veya vesaik mukabili tahsil işlemlerindeki gibi ödeme taahhüdü, belge inceleme ya da ödeme karşılığı belge teslimi sorumluluğu üstlenmez.

Bankalar yalnızca ödeme aşamasında transfer hizmeti sunar.

Taraflar Açısından Operasyonel Etkiler

İhracatçı açısından

  • Esnek ödeme koşulları sunarak ticari ilişki kurulmasını ve sürdürülmesini kolaylaştırabilir.
  • Yeni pazarlara girişte rekabet avantajı sağlayabilecek bir ticari alternatif oluşturabilir.

İthalatçı açısından

  • Malları teslim aldıktan sonra ödeme yapma imkânı sunar.
  • Nakit akışının planlanmasına katkı sağlar.

Mal üzerinde fiili tasarruf sağlandıktan sonra ödeme gerçekleştirilir.

Riskler

İhracatçı açısından

  • Tahsilat, sevkiyat sonrasına bırakıldığından ödeme riski devam eder.
  • İthalatçının ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya geciktirmesi durumunda tahsilat süreci uzayabilir.
  • Bankalar tarafından sağlanan bir ödeme güvencesi bulunmamaktadır.

İthalatçı açısından

  • Sözleşmede belirlenen vadede ödeme yükümlülüğü doğar.
  • Yerel mevzuat, sözleşme şartları ve ticari yükümlülükler çerçevesinde hukuki sorumluluk söz konusu olabilir.
  • Mal mukabili ödeme süreçlerinde; işlemin tarafları, nihai faydalanıcıları, malın menşei, taşıma rotası, ödeme para birimi, aracı/muhabir banka ağı ve uygulanabilir uluslararası yaptırım düzenlemeleri nedeniyle ödemenin ilave incelemeye alınması, gecikmesi, iade edilmesi, reddedilmesi veya bloke edilmesi riski dikkate alınmalıdır.

Uygulamada ihracatçılar, mal mukabili işlemlerde oluşabilecek tahsilat risklerini azaltmak amacıyla ihracat kredi sigortası, alacak sigortası, faktoring, garanti veya standby akreditif gibi finansal ve sözleşmesel güvence araçlarından yararlanabilir.