Uluslararası Ticarette Müzakere, Arabuluculuk ve Tahkim Yöntemleri
Uluslararası ticarette taraflar farklı hukuk sistemlerine, farklı yargı mercilerine ve farklı ticari teamüllere tabi olabilir. Bu nedenle uyuşmazlıkların hangi yöntemle, hangi yerde, hangi kurallara göre ve hangi dilde çözüleceği, sözleşme aşamasında belirlenmesi gereken kritik konulardan biridir.
Müzakere: Uyuşmazlıkları Barışçıl Yolla Çözmek
Arabuluculuk: Tarafsız Bir Üçüncü Gözle Çözüm
Tahkim: Uluslararası Ticarette Uyuşmazlıkların Çözümü İçin Güvenilir Çözüm Yöntemi
Tahkim, tarafların sözleşmede yer verdikleri tahkim şartı veya sonradan yaptıkları tahkim anlaşması ile başvurabilecekleri, rızaya dayalı ancak kural olarak bağlayıcı karar doğuran bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Geçerli bir tahkim anlaşması bulunması hâlinde taraflar, uyuşmazlığı devlet mahkemeleri yerine belirlenen tahkim kuralları ve usulü çerçevesinde çözmeyi kabul etmiş olur. Uluslararası ticaret işlemlerinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümü için kullanılan yaygın yöntemlerden birisidir.
Tahkimde uyuşmazlık, tarafların seçtiği veya ilgili kurum tarafından atanan bir hakem ya da hakem kurulu tarafından incelenir ve süreç sonunda bağlayıcı ve icra kabiliyeti olan bir hakem kararı verilir.
Uluslararası tahkim kararlarının birçok ülkede tanınması ve tenfizi, özellikle 1958 tarihli New York Konvansiyonu sayesinde, tahkimin sınır ötesi ticari uyuşmazlıklarda tercih edilmesinin önemli nedenlerinden biridir.
Tahkim, arabuluculuktan farklı olarak tarafların anlaşmasına bağlı bir uzlaşma süreci değil; hakem veya hakem kurulunun uyuşmazlık hakkında bağlayıcı karar verdiği yargısal nitelikli bir süreçtir.
Uluslararası satış, tedarik, distribütörlük, lojistik veya finansman sözleşmelerinde uyuşmazlık çözüm maddesi hazırlanırken yalnızca tahkime başvurulacağının belirtilmesi yeterli olmayabilir. Tahkim yeri, uygulanacak hukuk, tahkim dili, hakem sayısı, uygulanacak tahkim kuralları ve kararın icrası gibi hususların açıkça düzenlenmesi, uyuşmazlık doğduğunda zaman ve maliyet kaybını azaltabilir.
Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda başvurulan başlıca tahkim kurumları ve tahkim kuralları arasında şunlar sayılabilir:
- Milletlerarası Ticaret Odası Milletlerarası Tahkim Divanı — ICC International Court of Arbitration®
- London Court of International Arbitration — LCIA
- American Arbitration Association / International Centre for Dispute Resolution — AAA/ICDR
- Singapore International Arbitration Centre — SIAC
- UNCITRAL Tahkim Kuralları — özellikle ad hoc tahkimlerde kullanılan kurallar
- HKIAC (Hong Kong International Arbitration Centre)