Yeni ABD Tarifelerinin Sektörel Etkileri: ICC 2025 Anketi Sonuçları
2025 yılı Nisan ayında ABD yönetimi, ticaret dengesizliği ve haksız uygulamaları gerekçe göstererek çok çeşitli ithalat ürünlerine yönelik yeni bir tarife paketi açıkladı. Bu karar, küresel ticaretin tüm aktörlerinde ciddi bir belirsizlik ve endişe yarattı.
Uluslararası Ticaret Odası, 68 ülkeden 448 katılımcı ile gerçekleştirdiği anketle, iş dünyasının bu gelişmeye verdiği tepkileri ve geleceğe dair beklentilerini ortaya koydu.
Katılımcı Profili ve Sektörel Dağılım
Ankete katılanların %56’sı küçük ve orta ölçekli işletmelerden (KOBİ), %42’si ise büyük ölçekli şirketlerden oluşmaktadır. Katılımcıların en yoğun olduğu ülkeler arasında Türkiye (99), Almanya (60), İtalya (38), Tunus (27) ve Güney Afrika (22) yer almaktadır. Sektörel olarak ise üretim (%40), gayrimenkul ve iş faaliyetleri (%10), perakende ve toptan ticaret (%8) öne çıkmaktadır.
ABD Tarifelerinin Açıklanması ve İlk Tepkiler
2 Nisan 2025’te açıklanan yeni ABD tarifeleri, küresel iş dünyasında hızlı ve yaygın bir tepkiye yol açtı. Katılımcıların %60’ı bu tarifeleri olumsuz bulurken, özellikle üretim (%44) ve taşımacılık (%10) sektörlerinde kaygı daha belirgin oldu. Konaklama ve yiyecek hizmetleri, perakende ve toptan ticaret ile tarım ve balıkçılık sektörleri ise beklenmedik şekilde yüksek oranda olumsuz etkilendi.
Bölgesel Etki Analizi
Tarifelerin etkisi tüm bölgelerde hissedilmekle birlikte, Doğu Asya’daki işletmelerin %50’si bu gelişmeden ciddi şekilde olumsuz etkilendiğini belirtmiştir. Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki işletmelerin %30’u ise etkilerin nötr olduğunu ifade etmiştir. Sahra Altı Afrika’da ise belirsizlik hakimdir; katılımcıların %30’u henüz kesin bir değerlendirme yapamamaktadır.
Sektörel Etki ve Zincirleme Sonuçlar
Konaklama ve yiyecek hizmetleri sektöründe katılımcıların yarısından fazlası, tarifelerin olumsuz etkilerinden ciddi şekilde endişe duymaktadır. Bu sektörün doğrudan sınır ötesi ticaretle ilişkili olmamasına rağmen, ithal girdilerdeki (ör. mutfak ekipmanları, gıda) ve turizmdeki zincirleme etkiler, sektörün genel görünümünü olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, perakende ve toptan ticaret ile tarım ve balıkçılık sektörlerinde de benzer bir karamsarlık gözlenmektedir.
İşletme Büyüklüğüne Göre Risk Algısı
Tarifelerin etkisi işletme büyüklüğüne göre farklılık göstermektedir. Büyük işletmelerin %50’si ticari misilleme riskinden endişe duyarken, küçük işletmelerde bu oran %25-35 arasında değişmektedir. Büyük işletmeler, uluslararası tedarik zincirlerine daha entegre oldukları için, maliyet artışı ve tedarik zinciri bozulmalarını daha fazla vurgulamaktadır. Küçük işletmeler ise ikinci dereceden etkiler konusunda yeterince hazırlıklı olmayabilir.
En Büyük Endişeler ve Planlama Zorlukları
Katılımcıların %64’ü artan maliyetlerden, %47’si planlama belirsizliğinden, %45’i ise tedarik zinciri bozulmalarından endişe etmektedir. Büyük işletmeler, uluslararası tedarik zincirlerine daha entegre oldukları için, misilleme riskini daha fazla vurgulamaktadır. Küçük işletmeler ise ikinci dereceden etkiler konusunda yeterince hazırlıklı olmayabilir. Ayrıca, katılımcıların %38’i idari ve uyum yükünün artmasından, %23’ü ise başka risklerden bahsetmiştir.
Gelecek 6-12 Ay İçin Beklentiler
Katılımcıların üçte biri daha karamsar bir bakış açısına sahipken, %40’ı önümüzdeki 6-12 ay için daha temkinli hareket edeceğini belirtmektedir. Özellikle konaklama, yiyecek hizmetleri ve perakende sektörlerinde karamsarlık öne çıkmaktadır. Bu sektörlerdeki işletmeler, hem doğrudan hem de dolaylı etkiler nedeniyle planlarını yeniden gözden geçirmektedir.
ICC Pulse Survey 2025 sonuçları ve kurumsal kaynaklar, yeni ABD tarifelerinin küresel ticaret akışlarını tehdit etmesinin yanı sıra, iş dünyasının planlama ve öngörülebilirlik konularında ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Özel sektör, ticaret gerilimlerinin tırmanmasını önleyecek mekanizmalar ve daha fazla koordinasyon talep etmektedir. İşletmelerin, risk yönetimi ve tedarik zinciri stratejilerini gözden geçirmeleri, yeni döneme uyum sağlamaları açısından kritik öneme sahiptir.