Yeni ABD Tarifelerinin Sektörel Etkileri: ICC 2025 Anketi Sonuçları
2 Nisan 2025’te ABD yönetimi, büyük ve kalıcı mal ticareti açıkları, karşılıklılık eksikliği, farklı tarife oranları ve tarife dışı engelleri gerekçe göstererek geniş kapsamlı yeni tarife önlemleri açıkladı. Bu karar, küresel iş dünyasında ciddi bir belirsizlik ve endişe yarattı.
Uluslararası Ticaret Odası, 68 ülkeden 448 katılımcı ile gerçekleştirdiği anketle, iş dünyasının bu gelişmeye verdiği tepkileri ve geleceğe dair beklentilerini ortaya koydu.
Katılımcı Profili ve Sektörel Dağılım
Ankete katılanların yaklaşık %56’sı küçük ve orta ölçekli işletmelerden (KOBİ), %42’si ise büyük ölçekli şirketlerden oluşmaktadır. Katılımcıların en yoğun olduğu ülkeler arasında Türkiye (99), Almanya (60), İtalya (38), Tunus (27) ve Güney Afrika (22) yer almaktadır. Sektörel olarak ise üretim (%40), gayrimenkul ve iş faaliyetleri (%10), perakende ve toptan ticaret (%8) öne çıkmaktadır.
ABD Tarifelerinin Açıklanması ve İlk Tepkiler
2 Nisan 2025’te açıklanan yeni ABD tarifeleri, küresel iş dünyasında hızlı ve yaygın bir tepkiye yol açtı. Olumsuz değerlendirme bildiren katılımcılar arasında üretim sektörü %44, taşımacılık sektörü ise %10 payla öne çıkmıştır. Konaklama ve yiyecek hizmetleri, perakende ve toptan ticaret ile tarım ve balıkçılık sektörlerinde de beklenenden yüksek düzeyde olumsuz değerlendirme bildirilmiştir.
Bölgesel Algı ve Beklentiler
Anket sonuçlarına göre tarifelere ilişkin olumsuz algı tüm bölgelerde görülmekle birlikte, ankete katılan Doğu Asya merkezli işletmelerin %50’si bu gelişmeyi ciddi ölçüde olumsuz değerlendirmiştir. Ankete katılan Orta Doğu ve Kuzey Afrika merkezli işletmelerin %30’u ise gelişmeyi nötr değerlendirmiştir. Sahra Altı Afrika’da ise belirsizlik hakimdir; katılımcıların %30’u henüz kesin bir değerlendirme yapamamaktadır.
Sektörel Algı ve Olası Zincirleme Etkiler
Konaklama ve yiyecek hizmetleri sektöründe katılımcıların yarısından fazlası, tarifelerin olumsuz etkilerinden ciddi şekilde endişe duymaktadır. Bu sektörün mal ticaretiyle doğrudan ilişkisi görece sınırlı olmasına rağmen, ithal girdilerdeki maliyet artışı ihtimali ve turizm kanalıyla oluşabilecek dolaylı etkiler, sektördeki olumsuz beklentileri artırmış olabilir. Ayrıca, perakende ve toptan ticaret ile tarım ve balıkçılık sektörlerinde de benzer bir karamsarlık gözlenmektedir.
İşletme Büyüklüğüne Göre Risk Algısı
Tarifelere ilişkin risk algısı, işletme büyüklüğüne göre farklılık göstermektedir. Büyük işletmelerin %50’si ticari misilleme riskinden endişe duyarken, küçük işletmelerde bu oran %25-35 arasında değişmektedir. Büyük işletmeler, uluslararası tedarik zincirlerine daha entegre oldukları için, maliyet artışı ve tedarik zinciri bozulmalarını daha fazla vurgulamaktadır. Küçük işletmeler ise dolaylı maliyet artışları, tedarik zinciri değişiklikleri ve uyum yükleri gibi ikinci dereceden etkileri yönetmekte daha sınırlı kapasiteye sahip olabilir.
En Büyük Endişeler ve Planlama Zorlukları
Katılımcıların %64’ü artan maliyetlerden, %47’si planlama belirsizliğinden, %45’i ise tedarik zinciri bozulmalarından endişe etmektedir. Ayrıca katılımcıların %38’i idari ve uyum yükünün artmasını, %23’ü ise diğer riskleri önemli başlıklar arasında göstermiştir.
Gelecek 6-12 Ay İçin Beklentiler
Katılımcıların üçte biri daha karamsar bir bakış açısına sahipken, %40’ı önümüzdeki 6-12 ay için daha temkinli hareket edeceğini belirtmektedir. Özellikle konaklama, yiyecek hizmetleri ve perakende sektörlerinde karamsarlık öne çıkmaktadır. Bu sektörlerdeki işletmeler, hem doğrudan hem de dolaylı etkiler nedeniyle planlarını yeniden gözden geçirmektedir.
ICC Pulse Survey 2025 sonuçları, yeni ABD tarifelerinin küresel iş dünyasında maliyet artışı, tedarik zinciri belirsizliği, ticari misilleme riski ve planlama zorlukları bakımından güçlü bir endişe yarattığını ortaya koymaktadır. Bulgular, özellikle öngörülebilirlik, politika koordinasyonu ve ticaret gerilimlerinin azaltılmasına yönelik mekanizmaların özel sektör açısından önem kazandığını göstermektedir.
Bu bulgular, ICC Pulse Survey 2025’e katılan şirketlerin Nisan 2025 itibarıyla bildirdiği değerlendirme ve beklentileri yansıtmaktadır. Tarife önlemlerinin uygulama kapsamı, istisnalar, ülke bazlı oranlar ve olası karşı önlemler zaman içinde değişebileceğinden, firmaların güncel mevzuat ve gümrük uygulamaları çerçevesinde ayrıca değerlendirme yapması önem taşır.