Büyük Ekonomilerde Ticaret Eğilimleri
Mal Ticareti
- Çin ve Hindistan: İhracat özellikle güçlü bir şekilde artmaya devam etti.
- Güney Kore: İhracat büyümesi yavaşladı, ancak yıllık bazda büyük ekonomiler arasında en yüksek seviyede kaldı.
- Amerika Birleşik Devletleri: İthalat büyümesi pozitif kalırken, ihracat büyümesi negatif bir eğilim gösterdi.
- Japonya, Rusya Federasyonu, Güney Afrika ve Avrupa Birliği: Hem çeyreklik hem de yıllık bazda ithalat büyümesi negatif oldu.
Hizmet Ticareti
Hizmet ticareti, 2024'ün dördüncü çeyreğinde büyümeye devam etti, ancak yıllık verilere kıyasla daha yavaş bir hızda. Bu durum, hizmet ticaretindeki pozitif eğilimin birçok ekonomi için zirveye ulaştığını göstermektedir.
- Hindistan ve Güney Afrika: Hizmet ticaretinde güçlü büyüme kaydetti.
- Gelişmekte Olan Ülkeler: Yıllık bazda hizmet ticareti büyümesi çift haneli rakamlara ulaştı.
- Gelişmiş Ülkeler: Hizmet ticareti büyümesi yüksek seviyelerde kaldı.
Bölgesel Ticaret Eğilimleri
- Gelişmekte Olan Ülkeler: Ticaret büyümesi, hem yıllık hem de çeyreklik bazda gelişmiş ülkeleri önemli ölçüde geride bıraktı. Gelişmekte olan ülkelerde ticaret yaklaşık %2 oranında büyürken, gelişmiş ülkelerde ithalat ve ihracat %2 oranında azaldı. Ancak, gelişmekte olan ülkelerde çeyreklik büyüme, yıllık ortalamanın altında kaldı.
- Güney-Güney Ticareti: 2024 boyunca güçlü bir büyüme sergiledi ve bu eğilim dördüncü çeyrekte de devam etti. Bu büyümeye özellikle Doğu Asya ülkeleri önemli katkı sağladı.
- Pozitif Ticaret Büyümesi Gösteren Bölgeler: Latin Amerika, Doğu Asya, Güney Asya ve Okyanusya.
- Daralma Gösteren Bölgeler: Avrupa ve Orta Asya.
Bölge İçi Ticaret:
- Latin Amerika ve Doğu Asya'da güçlü kaldı.
- Afrika'da %4 oranında daraldı.
- Kuzey Amerika: Bölge içi ticaret dahil olmak üzere ticaret büyümesi, yıllık ortalamaların altında kaldı.
Küresel Ticaret Dengesizlikleri
2024 yılında, mal ticaretindeki küresel dengesizlikler artarak 2022 seviyelerine yaklaşmıştır.
- ABD: En büyük ticaret açığını vermeye devam etmektedir.
- Çin: En yüksek ticaret fazlasını korumaktadır. Bu eğilimler, 2024 yılı boyunca daha da yoğunlaşmıştır.
- Avrupa Birliği: Daha önce açık verirken, 2024 yılında yüksek enerji fiyatları nedeniyle önemli bir ticaret fazlası kaydetmiştir.
- Diğer Büyük Ekonomiler: Hindistan, Japonya ve Birleşik Krallık ticaret açıkları vermeye devam etmektedir.
İkili Ticaret Dengesizlikleri
Büyük ekonomiler arasındaki ikili mal ticareti dengesizlikleri yüksek seviyelerde kalmış ve çoğu durumda son çeyrekte artış göstermiştir:
En Büyük Ticaret Dengesizlikleri:
- ABD ile Çin,
- ABD ile Avrupa Birliği,
- Avrupa Birliği ile Çin
arasında görülmektedir.
- ABD: Meksika ve Vietnam ile de önemli ticaret açıkları vermektedir.
- Çin: Avustralya ve Tayvan ile ticaret açıkları yaşamaktadır.
Bu dengesizlikler, küresel ticaretin yapısal sorunlarını ve büyük ekonomiler arasındaki ticaret ilişkilerinin karmaşıklığını yansıtmaktadır.
Küresel Ticaret Dinamikleri ve Ticaret Bağımlılığı
2023'te artış gösteren friendshoring (jeopolitik olarak yakın ülkelerle ticaret) ve ticaret yoğunlaşması eğilimleri, 2024 yılında tersine dönmüştür.
- Friendshoring: 2024'te azalma göstermiştir, ancak seviyeler hâlâ 2021 ortalamalarının üzerindedir. Bu durum, jeopolitik olarak yakın ülkeler arasındaki ticareti destekleyen dinamiklerden uzaklaşıldığını göstermektedir.
- Ticaret Yoğunlaşması: 2024'te 2021 seviyelerinin altına düşmüştür. Bu, küresel ticaret yapısında daha küçük ülkelerin daha büyük bir rol oynadığını işaret etmektedir.
- Nearshoring: Son çeyreklerde azalmış ve coğrafi olarak uzak ülkeler arasındaki ticaretin yeniden canlandığını göstermiştir.
Bu eğilimler, küresel ticaretin daha çeşitli ve dengeli bir yapıya doğru evrildiğini ve ticaretin yalnızca büyük ekonomiler arasında değil, daha küçük ülkeler arasında da önemli bir şekilde gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.
Jeoekonomik meseleler, önemli ikili ticaret eğilimlerini şekillendirmede belirleyici bir rol oynamaya devam etmektedir. Bu faktörler, yalnızca büyük ekonomiler arasındaki ticareti etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda bu ekonomilerin diğer ticaret ortaklarıyla olan dinamiklerini de etkilemektedir.
Bunun yanı sıra, ekonomiler arasındaki ticaret bağımlılıklarını etkileyen bir diğer önemli unsur, değer zincirlerinin yeniden yapılandırılmasıdır. Bu süreç, küresel ticaretin yapısını ve ülkeler arasındaki ticaret ilişkilerini yeniden şekillendirmekte ve ticaretin daha karmaşık ve çok yönlü bir hale gelmesine neden olmaktadır.
Sektörel Ticaret Eğilimleri
Son dört çeyrekte, ticaret büyümesi sektörler arasında önemli farklılıklar göstermiştir:
- Ofis Ekipmanları ve İlaçlar: Ticaret, ortalamanın oldukça üzerinde bir hızla büyümüştür.
- Enerji Sektörü: 2024 yılında ticaret değeri keskin bir şekilde düşmüştür.
En Yüksek Ticaret Büyümesi Gösteren Sektörler:
- Tarım-gıda,
- İletişim ekipmanları,
- Hassas aletler,
- Ulaşım.
Ticaretin Azaldığı Sektörler:
- Giyim sektörü,
- Enerji ve mineraller
Bu eğilimler, küresel ticaretin sektörel bazda farklı dinamiklere sahip olduğunu ve bazı sektörlerin büyüme gösterirken diğerlerinin daraldığını ortaya koymaktadır.
Genel Değerlendirme
2024'ün son çeyreği, küresel ticaretin karmaşık bir görünüm sergilediği bir dönem oldu. Gelişmekte olan ülkeler ve Güney-Güney ticareti güçlü bir performans sergilerken, gelişmiş ülkelerde ticaret daralmaları yaşandı. Sektörel bazda, bazı sektörler güçlü büyüme kaydederken, enerji ve giyim gibi sektörlerde düşüşler gözlemlendi.
2025'e girerken, küresel ticaretin dinamikleri, jeopolitik gerilimler, ticaret politikalarındaki değişimler ve değer zincirlerinin yeniden yapılandırılması gibi faktörlerden etkilenmeye devam edecek.