Taşıma Belgelerinde Shipper/Consignor Alanı: UCP 600 ve ISBP 821 Uygulaması
Uluslararası taşımacılıkta, taşıma belgesinde malların göndericisi veya yükleteni olarak gösterilen tarafın bilgileri, belgenin türüne bağlı olarak “Shipper (Yükleten)” ya da “Consignor (Gönderen)” alanında yer alır. Bu alanda çoğu işlemde akreditif lehtarının adı yer alsa da bunun her durumda böyle olması gerekmez. UCP 600 Madde 14(k) uyarınca herhangi bir belgede gösterilen shipper veya consignor, akreditif lehtarından farklı bir kişi veya kuruluş olabilir.
Bu nedenle akreditif açıkça lehtarın shipper/consignor olarak gösterilmesini şart koşmuyorsa, taşıma belgesinde üçüncü bir tarafın shipper veya consignor olarak yer alması yalnızca bu nedenle rezerv oluşturmaz.
“Shipper” terimi özellikle deniz ve hava taşımacılığı belgelerinde, “consignor” terimi ise kara yolu, demir yolu ve bazı multimodal taşıma belgelerinde yaygın olarak kullanılır. Bununla birlikte kullanılan alan adı belgenin türüne ve formuna göre değişebilir.
Konşimento, multimodal transport document, hava yolu taşıma senedi veya kara yolu taşıma belgesi gibi taşıma belgelerinde shipper veya consignor alanında yer alan bilgi bankalar tarafından belge incelemesi sırasında dikkatle değerlendirilir. Bankalar, bu alandaki bilginin akreditif şartlarıyla çelişip çelişmediğini ve emre düzenlenen konşimentolarda cironun doğru tarafça yapılıp yapılmadığını kontrol eder.
Bu alanın doldurulmasında ve bankalarca incelenmesinde dikkat edilmesi gereken temel teknik unsurlar aşağıda detaylandırılmıştır.
UCP 600 - 14(k) Maddesi Düzenlemesi
Herhangi bir belgede malları gönderen (shipper/consignor) olarak belirtilen tarafın akreditifin lehtarı olması gerekmez.
UCP 600 - Madde 14(k)
UCP 600 Madde 14(k), akreditif kapsamında ibraz edilen herhangi bir belgede shipper veya consignor olarak gösterilen tarafın lehtar olmasının zorunlu olmadığını düzenler. Bu hüküm yalnızca taşıma belgeleriyle sınırlı değildir; shipper veya consignor bilgisi içeren diğer ibraz belgeleri bakımından da uygulanabilir. Ancak, akreditif şartları bu konuda belirleyici olabilir.
Eğer akreditif şartlarında:
- Shipper’ın lehtar olması gerektiği belirtiliyorsa,
- Lehtar dışında belirli bir firmanın yer alması isteniyorsa,
bu şartlara uyulmalı ve taşıma belgesi buna göre düzenlenmelidir.
Akreditif Şartlarının Önceliği ve MT 700 SWIFT İncelemesi
UCP 600 Madde 14(k) genel bir esneklik tanır ve akreditifte aksi yönde bir şart bulunmadığı sürece geçerli olan genel kuralı ortaya koyar. Ancak akreditifte shipper/consignor bilgisine ilişkin açık ve özel bir şart varsa, belgeler bu şart dikkate alınarak incelenir. Bu nedenle, akreditif açılışlarında kullanılan MT 700 SWIFT mesajında özellikle aşağıdaki alanlar dikkatle incelenmelidir. Diğer taraftan inceleme yalnızca 46A ve 47A alanlarıyla sınırlı tutulmamalıdır; akreditif metni, varsa değişiklik (amendment) mesajları ve taşıma belgesine ilişkin tüm özel şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
- 46A - Documents Required: Taşıma belgesine ilişkin doğrudan şartlar bu alanda yer alabilir. Örneğin “Shipper must be the beneficiary” veya “Shipper must be [firma unvanı]” gibi ifadeler 46A alanında talep edilen taşıma belgesi şartları arasında düzenlenebilir.
- 47A - Additional Conditions: Akreditifte, üçüncü bir tarafın shipper olarak gösterilmesini yasaklayan veya belirli bir tarafın shipper olmasını şart koşan hükümler 47A – Additional Conditions alanında da yer alabilir.
Emre Düzenlenen Konşimentolarda Ciro
Bir konşimento emre (to order) veya yükletenin emrine (to order of shipper) düzenlendiğinde yükleten tarafından ciro edilecektir. Bir ciro yükleten adına (for/on behalf of) yapılması kaydıyla yükletenden başka ismi belirtilen bir kişi veya kuruluş tarafından yapılabilir.
ISBP 821 - E13 (a)
Ciro konusu özellikle ciro edilebilir nitelikteki konşimentolar bakımından önemlidir.
Eğer ciro edilebilir nitelikteki bir konşimentoda Consignee alanında şu ifadelerden biri yer alıyorsa:
- "To order",
- "To the order of the shipper",
bu belge kural olarak, akreditif kapsamında ibraz edilmeden önce Shipper tarafından cirolanmış olmalıdır.
Shipper Olarak Lehtar Gösterildiğinde Adres Aynı Olmak Zorunda mı?
Lehtarın taşıma belgesinde shipper olarak gösterildiği durumlarda, belgede yer alan lehtar adresinin akreditifteki adresle birebir aynı olması gerekmez. UCP 600 Madde 14(j) kapsamında adresler aynı ülkede bulunmalıdır. Bununla birlikte akreditif taşıma belgesindeki shipper adı veya adresi için açık ve özel bir şart getiriyorsa bu şart ayrıca dikkate alınmalıdır.
Belgeler Arasında Shipper/Consignor Bilgileri Her Zaman Aynı Olmak Zorunda mı?
UCP 600 Madde 14(k) kapsamında shipper veya consignor'un lehtardan farklı olabilmesinin yanı sıra, ISBP 821 bazı belge türlerinde taraf bilgilerinin diğer belgelerdekilerden farklı olmasına da izin verir. Örneğin menşe şahadetnamesi, consignor veya exporter olarak lehtardan ya da diğer belgelerde gösterilen shipper'dan farklı bir kişi veya kuruluşu gösterebilir. Belgeler arasındaki veriler değerlendirilirken birebir aynılık değil, akreditif şartları ve uygulanabilir standartlar çerçevesinde çelişki olup olmadığı dikkate alınmalıdır.
Sonuç
UCP 600 Madde 14(k) uyarınca, shipper veya consignor olarak gösterilen tarafın akreditif lehtarı olması zorunlu değildir. Ancak akreditif belirli bir tarafın shipper veya consignor olarak gösterilmesini şart koşuyorsa ibraz edilen belge bu özel şartla uyumlu olmalıdır.
Bu nedenle MT 700’ün 46A ve 47A alanlarının yanı sıra akreditif metninin tamamı ile varsa değişiklik mesajları birlikte incelenmelidir. Emre düzenlenen konşimentolarda ise ISBP 821 çerçevesinde konşimentonun kimin emrine düzenlendiği, ciroyu yapan tarafın sıfatı ve varsa temsil ilişkisi ayrıca kontrol edilmelidir.