Akreditif Vesaiki Hazırlarken UCP 600 ve ISBP 821 Kuralları Neden Önemlidir?

Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan UCP 600 ve ISBP 821, akreditifli işlemler için bir nevi anayasa niteliği taşımaktadır.

Akreditif şartlarında açıkça belirtilmeyen, ancak tarafların belge hazırlarken uyması gereken birçok kural bu broşürlerde yer almaktadır. Bu nedenle, yalnızca bankaların dış ticaret ekiplerinin değil, özellikle ihracatçı firmalarda belge hazırlamakla sorumlu ekiplerin de bu kuralları bilmesi ve kurallara uygun şekilde belge hazırlaması büyük önem taşımaktadır.

İhracatçı firmaların en büyük yanılgılarından biri, akreditif şartlarında talep edilen belgeleri tam olarak akreditif koşullarına uygun şekilde hazırlamasa veya eksik belge ibraz etse dahi, 'akreditif bir kez açıldığı için' sözleşme şartlarına uygun yükleme yaptığı sürece ödemenin garanti altında olduğunu düşünmeleridir.

Akreditif kapsamında, Amir Banka ve varsa Teyit Bankasının ödeme yükümlülüğünün yalnızca 'uygun belge ibrazı' karşılığında doğacağı, Lehtar (ihracatçı) tarafından asla unutulmamalıdır. Belgelerin, akreditif şartları, UCP 600 kuralları ve uluslararası bankacılık uygulamaları dikkate alınmadan düzenlenmesi durumunda oluşabilecek uyumsuzluklar 'rezerv' (discrepancy) olarak adlandırılır. Belgeler rezervli olduğunda ise 'uygun ibraz' gerçekleşmemiş sayılır.

Oldukça önemsiz görülebilecek bir yazım hatası veya eksiklik dahi rezerv konusu olabilir ve bu durum, ödemenin gecikmesine, hiç yapılmamasına ya da malların ithalatçı tarafından kabul edilmemesine yol açabilir. Bu nedenle, Lehtar (ihracatçı) açısından akreditifin Amir Banka ve/veya Teyit Bankası tarafından sağlanan ödeme güvencesi ortadan kalkmış olur.

Bu nedenle, akreditif ödeme şeklinde ihracatçı için en önemli aşamalardan biri, yüklemenin gerçekleştirilmesinin ardından, akreditifte talep edilen tüm belgelerin eksiksiz ve akreditif şartlarına uygun şekilde hazırlanmasıdır. Akreditifli işlemlerde, Amir Banka ve/veya Teyit Bankası, ibrazın uygun olup olmadığını değerlendirirken aşağıdaki hususları göz önünde bulundurur:

Belgelerin Amir Banka ve/veya Teyit Bankası tarafından rezervli bulunması durumunda ihracatçının karşılaşacağı problemler aşağıdakilerden birisi olacaktır:

İhracatçı firmaların göz önünde bulundurması gereken en önemli hususlardan biri, yukarıda da belirtildiği gibi, uygun ibrazın gerçekleştirilebilmesi için yalnızca akreditif şartlarının yerine getirilmesinin yeterli olmayacağıdır.

Belgeler aynı zamanda UCP 600 ve ISBP 821 kuralları çerçevesinde ve uluslararası genel bankacılık prensiplerine uygun olarak hazırlanmalıdır. Bu nedenle UCP 600 ve ISBP 821 kurallarının detaylı olarak bilinmesi gerekir.

Örneğin; hemen hemen hiçbir akreditif şartında sigorta poliçesinin ne şekilde imzalanacağı, konşimentonun kim tarafından ne şekilde imzalanması gerektiği, menşe şahadetnamelerinde yüklemeye konu mala atıfta bulunulması gerektiği, poliçe (draft) üzerinde mutlaka düzenlenme tarihinin yer alması gerektiği, faturanın akreditif döviz cinsinden düzenlenmesi gerektiği, sertifikaların, deklarasyonların düzenleyen tarafından imzalanması gerektiği, vb. onlarca detay yer almaz.

Ancak UCP 600 ve ISBP 821’de her bir belgenin ne şekilde düzenlenmesi gerektiği ile ilgili maddelerce açıklama vardır ve bankalar belge incelemesini UCP 600 ve ISBP 821 çerçevesinde gerçekleştirirler. Akreditif şartlarında yer almasa bile örneğin bu maddelere uygun imzalanmamış bir konşimento rezerv konusu olur.

Ancak ‘’akreditifte aksi belirtilmedikçe’’ kuralı da her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Amir Banka bazı durumlarda akreditif UCP 600’e tabi açılmış olsa dahi UCP 600’ün bazı maddelerini kapsam dışında bırakabilir ve bunu akreditif şartlarında belirtir. Böyle bir durumda öncelikli olarak akreditif şartları dikkate alınacaktır.