Akreditif İşlemlerinde Dil Standartları ve ISBP 821 - A21 Uygulama Esasları

Uluslararası ticaretin finansmanında akreditif, taraflar arasındaki güveni tesis eden en sofistike ve geleneksel ödeme yöntemlerinden birisidir. Bu güven mekanizmasının işlerliği, ibraz edilen vesaikin;

• akreditif şartlarına,
• UCP 600 kurallarına ve
• Uluslararası Standart Bankacılık Uygulamaları (ISBP) prensiplerine

uyumuna bağlıdır.

Akreditifli işlemlerde dil uyumsuzlukları; doküman inceleme safhasında operasyonel riskleri artırabilir ve tahsilat süreçlerinde telafisi güç gecikmelere yol açabilir. Bu nedenle dil, salt biçimsel bir unsur değil; “uygun vesaik ibrazı” (complying presentation) değerlendirmesinin ayrılmaz bir parçasıdır. ISBP A21 düzenlemesi, akreditif işlemlerinde dil kullanımının sınırlarını belirleyerek küresel ticarette dilsel disiplinin ve hukuki belirliliğin korunmasına hizmet eder.

Akreditif metninde dil şartının açıkça öngörülüp öngörülmemesi, vesaikin kabul edilebilirliği üzerinde “kesinlik ilkesi” (Principle of Strict Compliance) çerçevesinde doğrudan sonuç doğurur. ISBP A21(a) ve A21(b) hükümleri, iki temel senaryo üzerinden uygulamayı netleştirir.

Akreditif belirli bir dili şart koşmuşsa; UCP 600 veya akreditif talimatları gereği sunulması zorunlu olan tüm verilerin söz konusu dilde düzenlenmesi esastır. Bu yaklaşım, bankanın ödeme taahhüdünün koşula bağlı niteliğini ve uygun ibraz değerlendirmesindeki “kesinlik” beklentisini destekler.

Akreditifin dil hususunda sessiz kalması halinde; vesaikin herhangi bir dilde düzenlenmesi kural olarak rezerv konusu teşkil etmez. Bu durum, lehtara dokümantasyon sürecinde daha geniş bir operasyonel serbesti sağlar.

Aşağıdaki özet tablo, akreditif şartı ile veri uyumu gerekliliği arasındaki korelasyonu göstermektedir:

Akreditif amiri tarafından birden fazla dilin kabul edildiği kurgularda, teyit eden veya görevli bankalar açısından “stratejik tercih hakkı” gündeme gelir. ISBP A21(c) uyarınca banka, kendi yükümlülüğünün bir koşulu olarak (as a condition of its engagement) kabul edilebilir dillerin sayısını kısıtlama yetkisine sahiptir.

Banka, operasyonel kabiliyeti doğrultusunda dil kısıtlaması getirirse; vesaikteki veriler yalnızca bankanın kabul ettiği dil veya dillerde sunulmalıdır. Bu yaklaşım, bankanın inceleme süreçlerinde belirsizliği azaltmaya yönelik bir çerçeve oluşturur.

Banka herhangi bir kısıtlama öngörmezse; dokümanlarda yer alan ve akreditifçe izin verilen tüm dillerdeki verileri tetkik etmekle yükümlüdür. Bu durumda bankanın inceleme yükü, akreditifin izin verdiği dil çeşitliliği ile birlikte genişler.

Operasyonel verimliliğin korunması amacıyla bankaların inceleme yükümlülüğünün sınırları ISBP A21(d) ile net çizilmiştir. Bu kurala göre bankalar, akreditif tarafından şart koşulmayan veya izin verilmeyen bir dilde dokümana eklenmiş ilave verileri (additional data) inceleme konusu yapmaz.

Akreditifin zorunlu kıldığı bir verinin (required data) yanlış dilde sunulması, rezerv (discrepancy) sebebidir. Çünkü burada uyumsuzluk, doğrudan akreditif şartına temas eder.

Belgenin bütününde veya bir kısmında yer alan; akreditif şartlarıyla doğrudan ilgisi bulunmayan “fazlalık” mahiyetindeki yabancı dil verileri banka tarafından görmezden gelinir. Bu “ihmal” kuralı, gereksiz dil kullanımının doküman reddine yol açmasını engelleyerek standart inceleme pratiğini korur.

Uluslararası ticaretin doğası gereği bazı unsurların yerel dilde veya matbu formda kalması kaçınılmazdır. ISBP A21(e), “notwithstanding” yaklaşımıyla A21(a) ve A21(d)’nin katı uygulamasını belirli başlıklarda esnetir.