Akreditif Sürecinde Teyit Bankası’nın Rolü ve Taahhütleri
Akreditif işlemlerinde teyit bankasının rolü; lehtar açısından ödeme güvencesinin kapsamını, hukuki yükümlülüklerin kaynağını ve risk dağılımını doğrudan belirleyen kritik bir unsurdur. Bu çerçevede, teyit kavramının hukuki niteliği, teyit bankasının taahhütleri ve teyitli açılan bir akreditifte fiilen teyit eklenip eklenmediğinin nasıl kontrol edileceği, uygulamada en sık karşılaşılan ve doğru anlaşılması gereken konular arasında yer almaktadır.
Akreditif; lehtarın (ihracatçı/beneficiary) yüklemeyi gerçekleştirmesini takiben, akreditif şartlarına, UCP 600 kurallarına ve uluslararası bankacılık standartlarına uygun vesaik ibrazı yapması koşuluyla, akreditifi açan Amir Banka’nın (Issuing Bank) lehtara karşı üstlendiği geri dönülemez ödeme taahhüdüne dayanan bir ödeme şeklidir. Bu yapı, taraflar arasındaki ticari ve ülke risklerinin yönetilmesinde temel bir güven mekanizması sağlar.
Uygulamada Amir Banka genellikle amirin (applicant/ithalatçı) yerleşik olduğu ülkede bulunurken; lehtar çoğu zaman farklı bir ülkede yer alır. Bu coğrafi ve hukuki ayrışma, lehtar açısından ek bir güvence ihtiyacını gündeme getirebilir.
Teyit Nedir ve Teyitli Akreditif İhtiyacının Ortaya Çıkışı
Lehtar, Amir Banka’nın ödeme yükümlülüğüne ek olarak, kendi ülkesinde bulunan bir bankanın da ödeme taahhüdünü talep edebilir. Bu talep, akreditifin teyitli olarak açılması suretiyle karşılanır. Teyit eklenmesiyle birlikte lehtar, uygun ibraz halinde yalnızca Amir Banka’ya değil, aynı zamanda teyit ekleyen bankaya karşı da alacak hakkı elde eder.
Bu yapı özellikle;
- ülke riskinin yüksek olduğu pazarlarda,
- amir bankanın kredi değerliliğine ilişkin tereddütlerde,
- uzun vadeli veya yüksek tutarlı işlemlerde
önemli bir risk azaltıcı unsur olarak öne çıkar.
Confirmation (Teyit), amir bankanın kesin yükümlülüğüne ek olarak teyit bankasının uygun bir ibrazı karşılayacağına veya iştira edeceğine ilişkin kesin bir yükümlülüğü anlamına gelir.
UCP 600 - Madde 2
Teyit Bankası’nın Tanımı ve UCP 600 Kapsamında Hukuki Konumu
UCP 600’ün 2. maddesine göre Teyit Bankası (Confirming Bank); amir bankanın talebi veya verdiği yetki üzerine akreditife teyidini ekleyen bankadır. Teyit bankası, teyidi eklediği andan itibaren lehtara karşı geri dönülemez ve kesin bir ödeme yükümlülüğü altına girer.
Bu yükümlülük, lehtar tarafından ibraz edilen belgelerin;
- akreditif şartlarına,
- UCP 600 hükümlerine,
- uluslararası bankacılık uygulamalarına
uygun bulunması şartına bağlıdır.
Confirming bank (Teyit bankası), amir bankanın talebi veya verdiği yetki üzerine akreditife teyidini ekleyen banka anlamına gelir.
UCP 600- Madde 2
Uygun İbraz Halinde Teyit Bankası Ödeme Yapmak Zorunda mıdır?
Bir teyit bankası akreditife teyidini eklediği an itibariyle ibrazı karşılamakla veya iştira etmekle dönülemez biçimde yükümlüdür.
UCP 600 - Madde 8(b)
Akreditifin Teyitli Açılması ve Akreditife Teyit Eklenmesi Arasındaki Fark
Akreditifin “teyitli” olarak açılmış olması, akreditife teyit eklemekle görevlendirilen bankanın yani teyit bankasının akreditife otomatik olarak teyidini eklediği anlamına gelmez. Amir Banka tarafından teyit eklenmesi için yetkilendirilen banka, akreditife teyit eklemek zorunda değildir ve akreditifi teyitsiz ihbar edebilir.
Böyle bir durumda UCP 600’ün 8(d) maddesi uyarınca; teyit ekleme görevini kabul etmeyen banka, bu durumu gecikmeksizin Amir Banka’ya bildirmek zorundadır
MT700 SWIFT Mesajı Üzerinden Teyit Kontrolü
MT 700 Mesajında Akreditifin Teyitli Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
Bir akreditifin teyitli açılıp açılmadığı ve teyit eklenebilir olup olmadığı, MT700 SWIFT mesajı üzerinden net biçimde tespit edilebilir.
49: Confirmation Instructions alanında
- CONFIRM veya
- MAY ADD
ifadelerinden birinin yer alması, akreditifin teyitli veya teyit eklenebilir şekilde açıldığını gösterir.
49: Confirmation Instructions alanında
- WITHOUT
kodunun yer alması akreditifin teyitsiz açıldığı anlamına gelir.
Akreditif Metninde (MT 700 Swift Mesajı) Teyit Bankası Hangi Bankadır?
Amir banka tarafından akreditife teyit eklemek ile görevlendirilen banka, MT 700 akreditif açılışı swift mesajı üzerinde aşağıdaki alanda yer alan bankadır.
- 58a: Requested Confirmation Party
Teyitli Açılan Akreditiflerde Lehtar İçin Kritik Kontrol Noktası
Lehtar Açısından Kritik Husus
Teyitli akreditif talebinde bulunan lehtarın, yükleme ve vesaik ibrazı öncesinde akreditife teyidin fiilen eklenip eklenmediğini teyit etmesi büyük önem taşır. Aksi halde, akreditifin teyitli açıldığı varsayımıyla işlem yapılması, beklenmedik ödeme ve risk sonuçlarına yol açabilir.
Uygulamada bankalar, kendilerine akreditife teyit ekleme görevi verilmiş bir akreditifi aldıklarında, çoğunlukla söz konusu akreditifi öncelikle teyitsiz olarak lehtara ihbar eder ve akreditife teyit eklenmesine ilişkin lehtarın yazılı talimatını beklerler. Bu talimatın alınmasını takiben, bankanın teyit ekleme görevini kabul etmesi halinde, akreditife teyit eklenir ve teyidin eklendiği hususu lehtara yazılı olarak bildirilir.
Bu durumda, teyitli akreditif talebinde bulunan ihracatçı, yani lehtar, aşağıda yer alan hususları mutlaka kontrol etmelidir. Aksi halde, yüklemenin gerçekleştirilmesi ve vesaikin ibraz edilmesi sonrasında beklenmedik durumlarla karşılaşılması söz konusu olabilir.
- Akreditif teyitli mi açıldı?
- Akreditifte teyit bankası hangi banka?
- Teyit eklemekle görevlendirilen bankaya teyit eklenmesi için yazılı talimat iletildi mi?
- Teyit eklemekle görevlendirilen banka teyidini eklediğini yazılı olarak bildirdi mi?