Rotatif Akreditifte Yenilenme Türleri: Zaman, Tutar, Otomatik ve Kümülatif Yapı
Rotatif akreditifin nasıl işleyeceğini belirleyen üç ayrı sınıflandırma bulunur. İlk sınıflandırma yenilenmenin zaman veya tutar esasına dayanmasıdır. İkinci sınıflandırma yenilenmenin otomatik veya otomatik olmayan şekilde gerçekleşmesidir. Üçüncü sınıflandırma ise kullanılmayan tutarın sonraki dönemlere aktarılıp aktarılmamasına göre kümülatif veya kümülatif olmayan yapıdır.
- Akreditif tutarı neye bağlı olarak yenilenecek?
- Yenilenme için amir bankanın yeni bir yetkilendirme göndermesi gerekecek mi?
- Bir dönemde kullanılmayan tutar sonraki dönemlerde kullanılabilecek mi?
Zaman Esaslı Rotatif Akreditif Nedir?
Zaman esaslı Rotatif akreditifte belirli bir tutarın, akreditifte tanımlanan dönemler içinde kullanılması öngörülür. Yenilenme günlük, aylık veya akreditifte belirtilen başka bir zaman aralığına bağlanabilir.
Örneğin bir akreditifte, altı aylık geçerlilik süresi boyunca her ay 25.000 ABD doları kullanılabileceği belirtilebilir. Bu durumda her ay için tanımlanmış kullanılabilir tutar 25.000 ABD dolarıdır.
Zaman esaslı yenilenmenin nasıl sonuç doğuracağı ayrıca şu iki özelliğe bağlıdır:
- Yenilenmenin otomatik veya otomatik olmayan şekilde düzenlenmesi,
- Yenilenmenin kümülatif veya kümülatif olmayan şekilde düzenlenmesi.
Bu nedenle zaman esaslı bir Rotatif akreditifte yalnızca dönem ve dönemsel tutarın belirtilmesi yeterli değildir. Her yeni dönemin kendiliğinden başlayıp başlamadığı ve kullanılmayan tutarın sonraki dönemlere aktarılıp aktarılmadığı da önemlidir.
Tutar Esaslı Rotatif Akreditif Nedir?
Tutar esaslı Rotatif akreditifte akreditif tutarı, kullanım sonrasında yeniden kullanılabilir hâle gelir. Akreditifte aksi yönde bir kayıt bulunmuyorsa, tutarın her kullanımdan sonra yenilenmesine izin verildiği kabul edilir.
- Akreditifin geçerlilik süresi boyunca bütün sevkiyatlar için kullanılabilecek toplam azami tutar,
- Akreditif tutarının kaç kez yenilenebileceği.
Otomatik Yenilenen Rotatif Akreditif Nedir?
Otomatik yenilenen Rotatif akreditifte yeni bir dönemin veya kullanılabilir tutarın devreye girmesi için amir bankanın ayrıca bir değişiklik göndermesine gerek bulunmaz.
Akreditifte belirlenen şart gerçekleştiğinde tutar kendiliğinden yeniden kullanılabilir hâle gelir. Yenilenme, örneğin yeni ayın başlamasına veya önceki tutarın kullanılmasına bağlanmış olabilir.
Altı ay boyunca her ay 25.000 ABD doları kullanılabilen ve otomatik yenilenen bir akreditifte, amir bankanın akreditifin düzenlendiği tarihteki sorumluluğu 150.000 ABD dolarıdır.
Hesaplama şu şekildedir:
25.000 ABD doları × 6 ay = 150.000 ABD doları
Otomatik yenilenmede bütün dönemler için ayrıca yetkilendirme gerekmediğinden, toplam potansiyel kullanım akreditifin düzenlendiği tarihte dikkate alınır.
Otomatik Olmayan Rotatif Akreditif Nedir?
Otomatik olmayan Rotatif akreditifte her yeni yenilenme amir bankanın vereceği yetkiye bağlıdır. İhbar bankasının veya görevli bankanın, yeni yenilenmenin gerçekleşebilmesi için amir bankadan yetkilendirme alması gerekir.
İhraç bankasının yetkilendirmesi bir akreditif değişikliği yoluyla yapılır. Yeni yetki alınmadığı sürece sonraki tutar kullanıma açılmaz.
Altı ay boyunca her ay 25.000 ABD doları kullanılabileceği belirtilen, ancak yenilenmesi otomatik olmayan bir akreditifte amir bankanın akreditifin düzenlendiği tarihteki sorumluluğu 25.000 ABD dolarıdır.
Sonraki 25.000 ABD dolarlık tutarların kullanılabilir hâle gelmesi, amir bankanın yeni yenilenmelere ilişkin yetki vermesine bağlıdır.
Rotatif Akreditiflerde Otomatik ve Otomatik Olmayan Yenilenme Arasındaki Fark
Otomatik yenilenmede akreditif tutarı, akreditifte tanımlanan koşul gerçekleştiğinde yeni bir değişiklik olmadan yeniden kullanılabilir hâle gelir.
Otomatik olmayan yenilenmede ise yeni kullanım hakkı, amir bankanın değişiklik yoluyla vereceği yetkilendirmeye bağlıdır.
Aynı tutar ve geçerlilik süresine sahip iki akreditif arasında bu nedenle önemli bir sorumluluk farkı oluşabilir. Aylık 25.000 ABD doları ve altı aylık geçerlilik süresi bulunan örnekte:
- Otomatik yenilenmede amir bankanın başlangıçtaki sorumluluğu 150.000 ABD dolarıdır.
- Otomatik olmayan yenilenmede başlangıçtaki sorumluluk 25.000 ABD dolarıdır.
Kümülatif Rotatif Akreditif Nedir?
Kümülatif Rotatif akreditifte bir dönemde kullanılmayan tutar sonraki dönemlere aktarılır. Lehtar, önceki dönemlerden kalan kullanılmamış tutarları daha sonraki dönemlerde kullanabilir.
Altı ay boyunca her ay 25.000 ABD doları kullanılabilen kümülatif bir Rotatif akreditifte, ilk beş ay boyunca herhangi bir kullanım yapılmadığını varsayalım. Kullanılmayan aylık tutarlar sonraki aylara taşındığı için altıncı ayda teorik olarak 150.000 ABD dolarının tamamı kullanılabilir hâle gelebilir.
Bu tutar aşağıdaki dönemlerin toplamından oluşur:
- Birinci ay: 25.000 ABD doları
- İkinci ay: 25.000 ABD doları
- Üçüncü ay: 25.000 ABD doları
- Dördüncü ay: 25.000 ABD doları
- Beşinci ay: 25.000 ABD doları
- Altıncı ay: 25.000 ABD doları
Toplam kullanılabilir tutar 150.000 ABD dolarıdır.
Kümülatif Olmayan Rotatif Akreditif Nedir?
Kümülatif olmayan Rotatif akreditifte bir dönemde kullanılmayan tutar sonraki döneme aktarılmaz. Her dönem yalnızca o dönem için belirlenen tutar kullanılabilir.
Kümülatif ve Kümülatif Olmayan Yapı Arasındaki Fark
Kümülatif yapıda önceki dönemlerden kalan tutarlar birikir ve sonraki dönemlerde kullanılabilir.
Kümülatif olmayan yapıda ise kullanılmayan dönemsel tutarlar sona erer ve sonraki dönemlere taşınmaz.
Bu ayrım, özellikle sevkiyatların planlanan aylarda gerçekleştirilemediği durumlarda kullanılabilecek toplam tutarı doğrudan etkiler.
Rotatif akreditifin yapısı nasıl okunmalıdır?
Bir Rotatif akreditif değerlendirilirken üç ayrı aşamada inceleme yapılmalıdır.
- Birinci aşama: Yenilenmenin dayanağı belirlenmelidir. Akreditif tutarının belirli tarihlerde mi, yoksa her kullanımdan sonra mı yenilendiği tespit edilmelidir.
- İkinci aşama: Yenilenmenin otomatik olup olmadığı belirlenmelidir. Yeni dönem veya tutar için değişiklik gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir.
- Üçüncü aşama: Kullanılmayan tutarın devredilip devredilmediği belirlenmelidir. Bir dönemde kullanılmayan tutarın sonraki dönemlerde kullanılıp kullanılamayacağı incelenmelidir.
Bu üç unsur birlikte değerlendirilmeden Rotatif akreditifin toplam kullanılabilir tutarı ve dönemsel kullanım koşulları kesin olarak belirlenemez.