Rotatif (Revolving) Akreditifler
Rotatif Akreditif Nasıl Tanımlanır?
Rotatif akreditif, kullanılabilir tutarı belirli olayların veya dönemlerin gerçekleşmesiyle yeniden devreye giren bir akreditiftir. Akreditif tutarının yenilenmesi aşağıdaki gelişmelerden birine bağlanabilir:
- Malların sevk edilmesi,
- Akreditif kapsamında belgelerin ibraz edilmesi,
- Akreditif tutarının kullanılması,
- Her ayın birinci günü gibi önceden belirlenen bir tarihin gelmesi.
Akreditifin kullanılabilirliğinin devam etmesi için her defasında ayrı bir değişiklik düzenlenmesi gerekip gerekmediği, yenilenmenin otomatik veya otomatik olmayan şekilde belirlenmesine bağlıdır.
Otomatik yenilenen bir rotatif akreditifte amir bankanın her dönem için yeni bir değişiklik göndermesine gerek bulunmaz. Otomatik olmayan rotatif akreditifte ise yeni bir tutarın kullanıma açılması, amir bankanın ayrıca yetki vermesine bağlıdır.
Rotatif Akreditif Hangi İşlemlerde Kullanılır?
Rotatif Akreditifin Kullanım Amacı Nedir?
Rotatif akreditifin temel amacı, tekrar eden ticari işlemler için sürekli olarak yeni akreditif açılması ihtiyacını azaltmaktır. Böylece aylık veya iki ayda bir yapılan sevkiyatlar, tek bir akreditif yapısı altında yürütülebilir.
Rotatif akreditif aşağıdaki ihtiyaçlara cevap verir:
- Düzenli sevkiyatların tek bir akreditif altında gerçekleştirilmesi,
- Her sevkiyat dönemi için yeni bir akreditif açılmasının önlenmesi,
- Akreditif tutarının önceden belirlenen koşullarla yeniden kullanılabilmesi,
- Tarafların tekrarlanan ticari ilişkilerine uygun bir ödeme yapısı oluşturulması.
Rotatif akreditifin bu işlevi yerine getirebilmesi için yenilenmenin neye bağlı olduğu ve hangi koşullarda gerçekleşeceği açık biçimde belirlenmelidir.
Rotatif Akreditifin Üç Temel Özelliği
Bir rotatif akreditifin yapısı üç temel özellik üzerinden değerlendirilir.
Yenilenmenin zaman veya değer esasına dayanması
Rotatif akreditifin tutarı belirli zaman aralıklarında yenilenebilir. Bu yapı zaman esaslı yenilenme olarak adlandırılır.
Akreditif tutarı her kullanımdan sonra yeniden kullanılabilir hâle de gelebilir. Bu yapı ise değer veya tutar esaslı yenilenmedir.
Yenilenmenin otomatik veya otomatik olmayan şekilde düzenlenmesi
Otomatik yenilenmede amir bankanın yeni bir değişiklik göndermesine gerek bulunmaz. Akreditifte belirtilen şart gerçekleştiğinde tutar yeniden kullanılabilir hâle gelir.
Otomatik olmayan yenilenmede ise amir bankanın yeni dönem veya kullanım için ayrıca yetki vermesi gerekir.
Yenilenmenin kümülatif veya kümülatif olmayan şekilde belirlenmesi
Kümülatif rotatif akreditifte bir dönemde kullanılmayan tutar sonraki dönemlere aktarılır.
Kümülatif olmayan rotatif akreditifte ise bir dönemde kullanılmayan tutar sonraki döneme taşınmaz. Her dönemde yalnızca o dönem için belirlenen tutar kullanılabilir.
Rotatif Akreditif Örneği
Altı ay geçerli bir akreditifte lehtarın her ay en fazla 25.000 ABD doları kullanabileceği belirtilmiş olsun.
Bu akreditifte aylık tutar zaman esasına göre yenilenmektedir. Ancak akreditifin toplam kullanım şekli aşağıdaki tercihlere göre değişebilir:
- Yenilenme otomatikse her ay için yeni bir değişiklik gerekmez.
- Yenilenme otomatik değilse her yeni dönem için amir bankanın yetkilendirmesi gerekir.
- Yenilenme kümülatifse kullanılmayan aylık tutarlar sonraki aylara aktarılır.
- Yenilenme kümülatif değilse bir ayda kullanılmayan tutar daha sonraki aylarda kullanılamaz.
Bu nedenle yalnızca “aylık 25.000 ABD doları kullanılabilir” ifadesi, rotatif akreditifin bütün yapısını açıklamak için yeterli değildir. Yenilenmenin otomatik olup olmadığı ve kullanılmayan tutarların sonraki dönemlere aktarılıp aktarılmayacağı da belirleyicidir.
Rotatif Akreditif ile Her Sevkiyat İçin Ayrı Akreditif Açılması Arasındaki Fark
Her sevkiyat için ayrı bir akreditif açıldığında, her işlem için yeni bir akreditif düzenlenir. Rotatif akreditifte ise bir akreditif belirli süre boyunca kullanılmaya devam eder ve kullanılabilir tutar akreditif şartlarına göre yenilenir.
Rotatif akreditifin sağladığı temel farklılık, akreditif ilişkisinin her sevkiyat sonrasında sona ermemesi ve yeni bir akreditif açılması yerine mevcut akreditifin kullanılabilirliğinin devam etmesidir.
Rotatif Akreditif Şartlarında Hangi Konular Açık Olmalıdır?
Rotatif akreditifin nasıl işleyeceğinin anlaşılabilmesi için en azından aşağıdaki soruların cevapları akreditif şartlarından belirlenebilmelidir:
- Yenilenme zaman esaslı mı, tutar esaslı mı?
- Yenilenme otomatik mi, otomatik değil mi?
- Kullanılmayan tutarlar sonraki dönemlere aktarılacak mı?
- Akreditifin toplam geçerlilik süresi nedir?
- Her dönemde kullanılabilecek tutar nedir?
- Toplam kullanım miktarı nasıl sınırlandırılmıştır?
Bu unsurların açık biçimde düzenlenmesi, akreditifin kullanılabilir tutarının ve amir bankanın sorumluluğunun belirlenmesini sağlar.