MT 700 Mesajında Banka Bilgileri ve Akreditif İlişkisindeki Rolleri

MT 700 SWIFT mesajı, akreditifin ticari ve lojistik şartlarının yanı sıra, akreditif sürecinde hangi bankaların hangi fonksiyonlarla yer alabileceğini gösteren temel alanları içerir. Ancak bir bankanın fiili hukuki taahhüdü, yalnızca ilgili alanda adının geçmesine değil; akreditif şartlarına, uygulanabilir ICC kurallarına ve ilgili bankanın yazılı bildirim veya kabulüne göre değerlendirilir.

MT 700 mesajında yer alan banka alanları; ödeme, ibraz, ihbar, teyit ve rambursman süreçlerinin hangi finansal kuruluşlar üzerinden ve hangi mekanizma içinde işleyeceğini gösterir. Bu alanların doğru analiz edilmesi; akreditif işlemlerinde risk dağılımının, ödeme güvenliğinin ve bankalar arasındaki sorumluluk zincirinin doğru anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir.

Header bilgilerindeki Sender ve Receiver dâhil edildiğinde, MT 700 mesajında banka rollerini anlamak için dikkate alınabilecek 8 temel banka referansı bulunur. Bunlardan 51a, 41a, 42a, 58a, 53a ve 57a MT 700 metin bloğunda yer alan alanlardır; Sender ve Receiver ise mesajın gönderici ve alıcı banka bilgisini gösteren header/yönlendirme bilgileri kapsamında değerlendirilir.

Aşağıdaki tabloda MT 700 mesajında yer alan banka alanları, SWIFT kodları ve bu alanların zorunluluk durumları gösterilmiştir:

Akreditif sürecinde, amir banka ile lehtarın (ihracatçının) çalıştığı banka arasındaki ilişkiler operasyonel yapıyı doğrudan etkiler.

Eğer lehtarın talep ettiği banka veya teyit ekleyecek olan banka ile Amir Banka arasında doğrudan bir RMA (Relationship Management Application - SWIFT üzerinden şifreli mesaj alışverişi sağlayan yetkilendirme) ilişkisi bulunuyorsa, süreç sadeleşir. Bu senaryoda Receiver Bank, aynı zamanda ihbar bankası olarak hareket edebilir. Akreditife teyit eklemeyi kabul edip bunu lehtara açıkça bildirmesi halinde ise teyit bankası rolünü de üstlenebilir.

57a alanı, akreditifin MT 700 mesajını alan Receiver Bank dışında başka bir banka aracılığıyla lehtara ihbar edilmesi veya teyit sürecine yönlendirilmesi gerektiğinde kullanılır. Bu ihtiyaç RMA ilişkisi, muhabirlik ağı, lehtarın çalıştığı banka, ülke/banka uygulamaları veya amir bankanın yönlendirme tercihi gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.

Amir Banka, MT 700 mesajını kendi RMA ilişkisinin bulunduğu bir aracı bankaya (Receiver Bank) gönderir. Mesajın 57a alanına ise lehtarın fiilen çalıştığı bankanın bilgileri yazılır. Alıcı banka, akreditifi MT 710 (Üçüncü Banka Akreditif İhbarı) mesajı ile 57a alanındaki bankaya iletir; o banka da lehtara ihbarı gerçekleştirir.

Bu alan, akreditifin teyitli (confirmed) olarak açılmak istendiği durumlarda kullanılır. Amir Banka, akreditife teyit eklemesini istediği bankanın bilgilerini bu alana yazar. Akreditif teyitsiz ise 58a alanı tamamen boş bırakılır.

Rambursman bankası, amir bankanın yetkilendirmesi çerçevesinde, akreditif kapsamında ödeme/kullanım yapan veya talepte bulunan bankanın rambursman talebini karşılamak üzere belirlenen bankadır. Rambursman bankasının rolü, amir banka veya teyit bankasının lehtara karşı üstlendiği akreditif taahhüdüyle karıştırılmamalıdır.

• SWIFT sistemi üzerinden üretilen MT 700 mesajı, akreditif açılışı için kullanılan mesaj türüdür. Her SWIFT mesajının bir göndericisi (Sender) ve bir alıcısı (Receiver) bulunur.

• MT 700 mesajında, SENDER alanında yer alan banka, mesajı gönderen ve aynı zamanda akreditifi açan bankadır. Yani, MT 700 mesajında Amir Banka, her zaman SENDER alanında yer alır.

• MT 700 mesajının Amir Banka tarafından gönderildiği bankadır.

• RECEIVER alanında yer alan bankanın hangi rol, görev ve sorumlulukları üstleneceği, akreditif metninde yer alan diğer alanlar ve akreditif şartları birlikte değerlendirildiğinde daha net anlaşılabilir.

• Akreditifin içeriğine bağlı olarak, Receiver Bank aynı zamanda Lehtar’ın bankası olabilir ve akreditif, Lehtar’a bu banka tarafından ihbar edilebilir. Ayrıca, teyitli bir akreditifte Receiver Bank akreditife teyit eklemeyi kabul edip bunu lehtara açıkça bildirmesi halinde ise, Teyit Bankası rolünü de üstlenebilir.

• Receiver Bank, akreditifin lehtara doğrudan ihbarını yapabilir veya 57a alanında belirtilen banka üzerinden ihbar zincirinde ilk banka olarak rol alabilir. Bu bankanın sorumluluğu, aldığı talimat, yaptığı bildirim ve uygulanabilir kurallar çerçevesinde değerlendirilmelidir.

• 51a – Applicant Bank alanı, Amir’in (ithalatçının) banka bilgilerinin, Amir Banka’dan farklı olduğu durumlarda kullanılır. Ancak bu alan uygulamada çok sık kullanılmaz, çünkü genellikle Amir Banka zaten Amir’in bankası konumundadır.

• Kullanıldığı durumlarda, 51a 'Applicant Bank' alanında yer alan bankanın, Amir Banka olmadığı unutulmamalıdır. Amir Banka, her zaman MT 700 mesajında Sender alanında yer alan bankadır.

• 51a – Applicant Bank alanı zorunlu bir alan değildir.

• 41a alanı, akreditifin hangi banka nezdinde veya herhangi bir banka nezdinde kullanılabilir olduğunu ve hangi kullanım şekliyle kullanılacağını gösterir. Bu alan, ibraz yerinin belirlenmesi açısından kritiktir; ancak UCP 600 kapsamında, nominated bank belirtilmiş olsa bile akreditif aynı zamanda amir banka nezdinde de kullanılabilir.

• 41a – Available With ... By ... alanına hangi banka bilgisinin yazılacağı ve bu bankanın görevlerinin neler olacağı, akreditifin türüne bağlıdır.

• Bu alanda yer alan banka Görevli Banka ya da Nominated Bank olarak adlandırılır.

• Poliçe ibrazı istenen akreditiflerde Poliçe Vadesinin yazıldığı 42C alanı ile birlikte Poliçe Borçlusu olan Banka bilgilerinin yazıldığı ‘’Drawee’’ alanının da kullanılması zorunludur.

• Poliçe talep edilen akreditiflerde 42C alanında poliçenin vadesi, 42a alanında ise poliçenin muhatabı olan banka belirtilir. UCP 600 kapsamında poliçe applicant/amir üzerine çekilmemelidir. 42a alanında yer alacak drawee, akreditifin yapısına göre amir banka, görevli banka veya başka bir banka olabilir.

• Bu alana, Amir Banka tarafından akreditife teyit eklemekle görevlendirilen banka bilgisi yazılır.

• 58a alanında bir bankanın yer alması, bu bankanın akreditife teyit eklediği veya teyit bankası sıfatını kazandığı anlamına gelmez. Bu alan, amir bankanın teyit eklemesini istediği veya teyit ekleyebileceğini belirttiği bankayı gösterir.

• İlgili banka, teyidini lehtara açık ve yazılı şekilde bildirdiğinde teyit bankası sıfatıyla bağımsız ve bağlayıcı bir yükümlülük üstlenir.

• Teyit eklemesi istenen banka teyit eklemek istemiyor veya ekleyemiyorsa, bu durumu gecikmeksizin kendisine talimatı ileten bankaya bildirmelidir.

• Bu alanda yazılı olan banka Lehtar’a yazılı olarak teyidini eklediğini bildirdiği andan itibaren Lehtar’ın Uygun İbraz’ı gerçekleştirmesi durumunda Amir Banka ile aynı şekilde Lehtar’a karşı geri dönülemez olarak ödeme taahhüdüne girmiş olur.

• Benzer şekilde akreditif teyitli açıldığı için Lehtar teyit eklenmesini talep etmek zorunda değildir.

• 53a alanı, amir bankanın akreditif kapsamında yapılacak kullanım veya ödeme taleplerinin rambursmanı için yetkilendirdiği bankayı gösterir. Bu alan özellikle teyitli veya görevli banka üzerinden ödeme/iştira/kabul mekanizmasının çalıştığı akreditiflerde önem kazanabilir; kullanımı yalnızca teyitli akreditiflerle sınırlı değildir ancak uygulamada daha çok Teyitli akreditiflerde kullanılır.

• Eğer Amir Banka ile Teyit Bankası arasında bir hesap muhabirliği ilişkisi yoksa, akreditif şartlarında Amir Banka tarafından bir Rambursman Bankası belirlenir.

• Rambursman Bankası, Amir Banka’nın hesap muhabiridir; yani, Amir Banka’nın Rambursman Bankası’nda bir Nostro Hesabı bulunur. Ancak, Teyit Bankası’nın Rambursman Bankası nezdinde bir hesabı olması zorunlu değildir.

• Teyit Bankası’nın Rambursman Bankası nezdinde bir hesabı yoksa, vesaik bedelini Rambursman Bankası'ndan talep etmek için kullanılan MT 742 swift mesajında, bedelin hangi muhabir hesabına aktarılmasını istediğini bildirir. Rambursman Bankası, kendi nezdindeki Amir Banka hesabını borçlandırırken, Teyit Bankası’nın talep ettiği muhabir banka hesabına ödemeyi gerçekleştirir.

• Amir Banka, teyitli akreditif açılışlarında MT 700 mesajını Receiver Bank’a gönderirken, eş zamanlı olarak Rambursman Bankası’na da MT 740 mesajı gönderir. Bu mesajda, akreditif şartlarında teyit eklemekle görevlendirdiği Teyit Bankası’nın ödeme talep etmesi durumunda, Rambursman Bankası’na ödeme yetkisi verir.

• Rambursman Bankası, kendisine gönderilen MT 740 mesajı sayesinde, hangi bankaya, hangi vadeye kadar ve hangi tutarda ödeme yapacağını bilir. Teyit Bankası ise vesaiki uygun bulduğu gün, hangi bankadan vesaik bedelini talep edeceğini bilir.

• Bazı durumlarda, Lehtar’ın çalıştığı banka/bankalar ile Amir Banka arasında bir RMA bağlantısı (şifreli SWIFT mesajı gönderebilme yetkisi) bulunmayabilir.

• Bu gibi durumlarda, Amir Banka, akreditifi (MT 700 mesajını), karşılıklı SWIFT şifre bağlantısı (RMA ilişkisi) olan  ve akreditifi Lehtar’ın çalıştığı bankaya ihbar etmeyi kabul eden bir bankaya gönderebilir. Yani, MT 700 mesajında RECEIVER alanında, Amir Banka’nın RMA ilişkisinde bulunduğu bir banka yer alır. Ancak bu banka, Lehtar’ın çalıştığı ve talep ettiği banka değildir. Bunun yerine, Lehtar’ın bankası ile RMA ilişkisi bulunan ve Amir Banka’dan aldığı MT 700 mesajını Lehtar’ın bankasına ihbar edebilecek bir bankadır.

• Böyle bir senaryoda, Lehtar’ın bankası, akreditif şartlarında 57a: 'Advise Through' Bank alanına yazılır. MT 700 mesajını alan RECEIVER BANK, akreditifi uygulamada genellikle MT 710 swift mesajı ile 57a alanında belirtilen İhbar Bankası’na bildirir. Bazı durumlarda kağıt ortamında yazılı ihbar yolu da tercih edilebilmektedir.