Devredilebilir Akreditifler: Örnek Çalışma ve İşleyiş Süreci

Devredilebilir akreditifler (Transferable Letters of Credit), genellikle satıcı firmanın (ihracatçı, trader veya tüccar) malların üreticisi olmadığı ve ürünleri farklı tedarikçilerden temin ettiği durumlarda kullanılan bir dış ticaret ödeme yöntemidir.

Özellikle tedarikçilerin ödeme garantisi olarak akreditif talep ettiği, ancak aracı firmanın kendi banka limitlerini kullanmak istemediği veya limitinin yetersiz olduğu senaryolarda bu yapı kritik bir önem taşır.

Satıcı, nihai alıcıdan kendi lehine "devredilebilir" (transferable) ibaresini içeren bir akreditif açılmasını talep eder. Bu yetki sayesinde satıcı, akreditif tutarının tamamını veya bir kısmını asıl üreticiye (ikinci lehtar) devrederek ticareti finanse edebilir.

Sürecin operasyonel detaylarını daha net anlamak adına, üç farklı ülkede yerleşik firmanın dahil olduğu aşağıdaki senaryoyu inceleyelim:

• IST Firması: Türkiye’de yerleşik, aracı dış ticaret firması (Birinci Lehtar).
• CHN Firması: Çin’de yerleşik, üretici firma (İkinci Lehtar).
• BAE Firması: Dubai’de yerleşik, nihai alıcı (Amir).

IST firması, BAE firmasından 200 MT alüminyum plaka siparişi alır. Taraflar birim fiyat 4.500 USD/MT (Toplam: 900.000 USD) üzerinden anlaşır. IST firması ise aynı malları Çin’deki CHN firmasından birim fiyatı 4.000 USD/MT (Toplam: 800.000 USD) olacak şekilde tedarik edecektir.

Üretici (CHN), sevkiyat öncesi akreditif açılmasını şart koşmaktadır. IST firmasının ise akreditif açılışı için banka limiti bulunmamaktadır ve/veya mevcut limitlerini kullanmak istememektedir.

Bu noktada Devredilebilir Akreditif (Transferable LC), IST firması için alternatif bir finansman yöntemi olarak devreye girer.

Nihai alıcı (BAE), Dubai’deki bankası DUB Bank'a talimat vererek IST firması lehine devredilebilir bir akreditif açtırır.

Ana Akreditif (Master LC) Şartları:

• Tutar: 900.000 USD
• Vade ve Yükleme: En son yükleme 15.05.2020, Akreditif vadesi 10.06.2020.
• Lehtar / Banka: IST Firması / BBT Bank (Türkiye).
• Ödeme Şekli: Görüldüğünde Ödeme (Sight).
• Vesaik: Fatura, B/L, Sigorta Poliçesi (%110), Menşe Şahadetnamesi, Çeki Listesi.

DUB Bank, MT 700 SWIFT mesajı ile akreditifi Türkiye’deki BBT Bank’a gönderir. BBT Bank, akreditifte "Transfer Bankası" olarak yetkilendirilmiştir.

Önemli Not: Bir akreditifin devredilebilmesi için metinde açıkça "Transferable" ibaresinin yer alması ve transfer yetkisinin bir bankaya verilmiş olması şarttır.

• Transferring Bank's Reference: Transferi gerçekleştiren bankanın referansı.
• First Beneficiary: İlk lehtar (Aracı firma).
• Second Beneficiary: İkinci lehtar (Üretici firma).
• Issuing Bank of the Original Credit: Orijinal akreditifi açan amir banka.

• Tutar: 800.000 USD (Üreticiye ödenecek tutar).
• Birim Fiyat: 4.000 USD/MT.
• Tarihler: Yükleme ve vade tarihleri, aracıya vesaik değişimi için zaman tanımak adına daha erkene çekilir (Örn: Yükleme 01.05.2020).
• Sigorta: Mal bedelinin %124'ü (Orijinal akreditifteki 900.000 USD'nin %110'una tekabül etmesi için).

Üretici (CHN), malları yükledikten sonra vesaiki kendi bankası olan China Bank’a sunar. China Bank vesaiki Türkiye’deki BBT Bank’a gönderir.

Fatura Değişimi (Substitution of Invoices)

Sürecin en kritik aşaması fatura değişimidir. BBT Bank vesaiki aldığında IST firmasına haber verir.

• CHN firmasının 800.000 USD’lık faturası vesaikten çıkarılır.
• IST firmasının düzenlediği 900.000 USD’lık yeni fatura vesaike eklenir.
• Diğer belgeler (Konşimento, Sigorta vb.) değiştirilmeden amir bankaya (DUB Bank) gönderilir.

• DUB Bank belgeleri inceler ve uygun bularak USD 900.000’lık ödemeyi BBT Bank’a gönderir.
• BBT Bank 900.000 USD’lık ödemenin USD 800.000’lik kısmını devrettiği akreditif kapsamında China Bank’a gerçekleştirir. China Bank ilgili bedeli CHN firmasının hesabına geçer.
• BBT Bank geri kalan 100.000 USD’ı IST firmasının hesabına geçer.
• 100.000 USD bu işlemde IST firmasının kazancıdır.