Akreditiflerde Kısmi Yükleme (Partial Shipment) Nedir?
Genel tanımıyla kısmi yükleme; akreditife konu olan toplam malın, tek bir seferde değil, parçalar halinde birden fazla taşıma aracıyla sevk edilmesidir. Ancak dış ticarette "aynı an" ve "farklı araç" kavramları lojistik moduna göre değişiklik gösterir:
Karayolu ve Havayolu Taşımacılığında: Mallar birden fazla farklı kamyona veya uçağa yüklenmişse; bu araçlar aynı gün, aynı saatte, aynı konvoyda ve aynı varış noktasına doğru hareket etseler dahi bu işlem Kısmi Yükleme olarak kabul edilir.
Denizyolu Taşımacılığında Kritik İstisna: Aynı deniz yolu seferi ve aynı gemi (same vessel / same voyage) ile yapılan sevkiyatlarda, birden fazla konşimento düzenlenmiş ve mallar birden fazla konteynere yüklenmiş olsa dahi bu durum kısmi yükleme sayılmaz, çünkü taşıma aracı konteynerler değil, geminin kendisidir. Belgeler farklı yükleme tarihleri veya farklı yükleme limanları gösterse bile, tüm mallar aynı gemide birleşiyorsa işlem tek bir yükleme kabul edilir. Bu durumda, belgelerdeki en geç yükleme tarihi esas alınır.
Aynı taşıma aracıyla ve aynı sefer için başlayan sevkiyatı kanıtlayan birden fazla taşıma belgesi takımından oluşan bir ibraz, belgeler farklı yükleme tarihleri veya farklı yükleme limanları, farklı teslim alma veya sevk yerleri gösterseler bile aynı varış yerini göstermeleri kaydıyla kısmi yükleme konusu belgeler olarak görülmeyecektir. İbraz birden fazla taşıma belgesi takımından oluştuğu takdirde bu belgelerde gösterilen yükleme tarihlerinden en geç olanı yükleme tarihi olarak alınacaktır. Aynı taşıma şekli dahilinde birden fazla taşıma aracına yapılan yüklemeyi kanıtlayan bir veya birden fazla taşıma belgesi takımından oluşan bir ibraz, taşıma araçlarının aynı varış yerine doğru aynı gün yola çıktığını gösterse bile kısmi yüklemeyi kapsayan bir ibraz olarak görülecektir.
UCP 600 - Madde 31 (b)
Akreditifte Kısmi Yüklemeye İzin Verilmesi Hangi Faktörlere Bağlıdır?
Bir akreditifte kısmi yüklemeye izin verilip verilmemesi, ticari ve operasyonel ihtiyaçlara göre belirlenir. Uygulamada bu karar genellikle aşağıdaki unsurlara bağlıdır:
- Akreditife konu malların niteliği
- Malların toplam miktarı ve sevkiyat planı
- İhracatçı ve/veya ithalatçının üretim, depolama ve lojistik süreçleri
Akreditif metninde kısmi yüklemeye izin verilmesi, özellikle üretimi ve sevkiyatı zamana yayılan işlemlerde ihracatçıya operasyonel esneklik sağlar.
MT 700 SWIFT Mesajında Kısmi Yükleme Alanı (43P – Partial Shipments)
MT 700 SWIFT Mesajında “43P – Partial Shipments” Alanında Kullanılan Kodlar
Akreditif metinlerinde kısmi yüklemeye ilişkin düzenleme, MT 700 SWIFT mesajının “43P – Partial Shipments” alanında yer alır.
- ALLOWED – Kısmi yüklemeye izin verilir.
- CONDITIONAL – Şarta bağlı olarak kısmi yükleme yapılabilir.
- NOT ALLOWED – Kısmi yükleme yapılamaz.
SWIFT kuralları gereğince, akreditif metni içerisinde ilgili alanda yukarıdaki kodlar dışında aynı anlama gelebilecek farklı kelimeler (örneğin ALLOWED yerine PERMITTED vb.) kullanılamaz.
43P – Partial Shipments Alanı Boş Bırakılırsa Ne Olur?
SWIFT kurallarına göre 43P – Partial Shipments alanının doldurulması zorunlu değildir.
Eğer:
- 43P – Partial Shipments alanı boş bırakılmışsa ve
- akreditifin başka hiçbir yerinde kısmi yüklemeyi sınırlayan bir hüküm yoksa
kısmi yüklemeye izin verilmiş kabul edilir.
Kısmi Yükleme Örneği ile Uygulama
1.000.000 USD tutarında bir akreditifte kısmi yüklemeye izin verilmişse, lehtar;
- 300.000 USD + 700.000 USD
- 400.000 USD + 250.000 USD + 150.000 USD + 200.000 USD veya
- 1.000.000 USD tek parti
şeklinde sevkiyat yapabilir.
Buradaki temel şartlar:
- Her sevkiyatın, akreditifte belirtilen en son yükleme tarihine kadar yapılması
- Sevkiyata ait vesaik asıllarının, ibraz süresi içinde 41A – Available With … By … alanında belirtilen bankaya ulaşması
Kısmi Yüklemeye İzin Verilmediğinde Ortaya Çıkan Riskler
Akreditif metninde yani MT 700 SWIFT mesajında 43P alanında “NOT ALLOWED” ifadesi yer alıyorsa, ihracatçı:
- Tüm malları
- Tek seferde
- Aynı taşıma aracıyla
sevk etmek zorundadır.
Bu şartın ihlali halinde ibraz edilen belgeler rezervli kabul edilir ve amir bankanın ödeme yükümlülüğü, UCP 600 hükümleri çerçevesinde askıya alınabilir, rezervin kabul edilmemesi durumunda ödeme hiç gerçekleşmeyebilir ya da ödeme gecikebilir.
Önemli bir nokta olarak; taşıma araçları aynı gün ve aynı saatte yola çıkmış olsa dahi, farklı araçlara yükleme yapılması kısmi yükleme sayılır. Bu nedenle, akreditif şartları belirlenirken kısmi yüklemeye ilişkin koşullar açık ve net bir şekilde düzenlenmelidir. Lehtar (ihracatçı) yüklemeyi bu şartları sağlayacak şekilde gerçekleştiremeyecek ise yüklemeden önce akreditif şartlarında değişiklik talep etmelidir.
Şarta Bağlı Kısmi Yükleme
Bazı akreditiflerde 43P alanında “ALLOWED” ifadesi yer almasına rağmen, kısmi yükleme belirli şartlara bağlanabilir. Bu tür koşullar genellikle 47A – Additional Conditions ve/veya 45A: Description of the Goods alanında düzenlenir.
Örneğin İthalatçı;
- 300.000 USD’lik kısmın Gebze Limanı’na,
- 200.000 USD’lik kısmın İskenderun Limanı’na,
- her liman için sevkiyatın tek seferde yapılmasını
talep edebilir. Bu durumda kısmi yükleme, liman bazında şartlandırılmış olur.
Kısmi Yükleme Durumunda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Özetle, ihracatçı firma akreditif metnini incelerken kısmi yükleme ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara dikkat etmelidir:
- Akreditif metninde kısmi yüklemeye izin veriliyorsa yani MT 700 Swift mesajında 43P alanında ALLOWED yazılıyorsa kısmi yükleme yapılabilir.
- Akreditif metninde kısmi yüklemeye izin verilmiyorsa yani MT 700 Swift mesajında 43P alanında NOT ALLOWED yazılıyorsa kısmi yükleme yapılamaz.
- Akreditif metninde kısmi yüklemeye ilişkin herhangi bir şart/bilgi yok ise kısmi yükleme yapabilir.
- Mallar eğer birden fazla farklı araca yüklenmiş ise, bu araçlar aynı gün ve aynı anda aynı varış noktasına doğru yola çıkmış olsa dahi, kısmi yükleme yapmış sayılır. Bu nedenle akreditif şartlarında kısmi yüklemeye izin verilmiyorsa sunacağı vesaik rezervli sayılır ve amir bankanın ödeme yükümlülüğü, UCP 600 hükümleri çerçevesinde askıya alınabilir, rezervin kabul edilmemesi durumunda ödeme hiç gerçekleşmeyebilir ya da ödeme gecikebilir.